PAINTED DESERT gồm một vùng đất đá rộng lớn với diện tích chừng hơn 93.500 mẫu Anh.Painted Desert bao trùm những thực thể thiên nhiên của đá nhiều màu sắc - từ những bãi đá dày sắc xám đến màu đỏ, cam và hồng. Vị trí phía Bắc Arizona, Desert Painted trải dài từ Công viên Quốc gia Grand Canyon về phía đông đến Công viên Quốc gia Petrified Forest National Park
------------------
chú thích: Okies (Oklahoma People) từ kỳ thị viết tắt về một lớp công nhân nông nghiệp nhập cư vào tiểu bang California thập niên 1930. Họ buộc phải di cư từ Oklahoma hoặc các khu vực khác của Great Plains hay vùng Cán Chảo , Panhandles do nạn hạn hán Dustbow trong lịch sử Mỹ và do trang trại họ bị nhà băng tịch thu vào những năm 1930.
------------------------------------
Đại gia đình Joad di chuyển chậm chạp về hướng tây, vượt qua nhiều rặng núi của Tiểu Bang New Mexico, qua nhiều đồi đá hình kim tự tháp của vùng cao nguyên. Họ phải bò qua vùng đất cao của Arizona và vừa tới một khoảng trống sắp đổ xuống Painted Desert liền gặp một bảo vệ biên giới chận lại:
-Các người đi đâu?
Tom trả lời ngay:
- Đi California.
-Các người dự tính ở lại Arizona bao lâu?
-Không, chúng tôi chỉ đi qua tiểu bang này thôi.
-Chúng tôi không kéo dài thời gian qua đây đâu.
-Các người có mang theo cây cỏ loại gì không?
-Không có thứ cây cỏ nào cả.
-Ta cần khám xét đồ đạc các người.
-Tôi đã bảo với ông, không có loại cây cỏ nào hết mà.
Người bảo vệ biên giới dán một cái nhãn nhỏ trên kính chắn gió rồi bảo:
-O.K. Các người đi đi nhưng tốt nhất phải liên tục di chuyển.
-Chắc chắn là vậy, do chúng tôi quyết đi như thế.
Rồi xe họ bò lên nhiều con dốc phủ toàn những bụi cây thấp xoắn tít. Holbrook, Joseph City, rồi Winslow. Cây cối bắt đầu cao dần, mấy chiếc xe phun hơi ‘hồng hộc’ xem chừng như ‘mệt nhoài’ khi chúng gắng bò lên mấy con dốc. Đến rồi, thị trấn Flagstaff, một thị trấn cao nhất rồi khi đổ dốc hết Flagstaff đó là vùng đại cao nguyên, con đường chạy xa tít biến mất ở phía xa. Nước uống càng lúc càng hiếm dần. Người ta phải mua, từ năm cent, mười cents, rồi đến 15 cents một gallon. Mặt trời hong khô mọi thứ, chỉ còn là một vùng đá khô khan, những đỉnh nhọn lởm chởm như răng cưa, tất cả hợp lại là một bức tường phía tây của tiếu bang Arizona này. Họ phải chạy xe như bay để tránh ánh nắng và khô hạn. Họ lái suốt đêm, để đến vùng núi vào đêm. Ban đêm xe họ phải bò qua nhiều rặng đá lởm chởm. Đèn gầm xe sáng nhấp nháy lướt qua các viên đá nhạt màu từ hai bên thành đường. Xe trèo lên đỉnh núi trong đêm khuya rồi chầm chậm xuống đèo trong bóng tối. Tiếng xe lăn rào rạo trên lớp đá vụn oatman trải mặt đường. Lúc mặt trời hé sáng thì đã thấy ánh nước của dòng sông Colorado xa xa dưới tầm mắt.
OLD TRAIL BRIDGE 1930 VÀ XA LỘ 66
Họ lái qua thị trấn Topock. Xe vừa lên cầu thì người bảo vệ biên giới cào đi cái nhãn dán trên tấm kiếng chắn gió. Xe qua cầu, bắt đầu đi vào vùng hoang vu đầy những khối đá chớm chở. Quá mệt mỏi trong cuộc hành trình, rồi sức nóng ban mai tăng nhanh, họ buộc phải dừng lại.
Pa kêu to:
-Chúng ta sắp đến rồi, đến California rồi!
Mọi người đờ đẫn nhìn những phiến đá nứt nẻ toang hoác, lấp lánh dưới ánh nắng chói chang. Sau khi qua sông, họ sẽ vượt qua bao thành lũy núi non đáng sợ của xứ Arizona đó.
Tom cảnh báo:
-Chúng ta sắp qua sa mạc nên cần đem nhiều nước uống cùng nghỉ ngơi cho khỏe trước đã.
Đường ngang đây chạy nắp theo dòng sông. Buổi sáng, xe chạy tốt, sẽ dẫn tới thị trấn Needles. Từ đó con sông sẽ chảy mạnh hơn len qua những rừng lau sậy.
Hai gia đình Joad và Wilson, lái xe tấp vào bờ sông. Họ ngồi trong xe, trước hết là ngắm dòng sông đáng yêu đang trôi chảy cùng nhiều đám sậy xanh tốt hai bên bờ dđang uốn mình theo dòng nước. Có một nhóm lều vừa cắm trại cạnh bờ sông. Có tới mười một cái lều gần dòng nước, được dựng trên bãi cỏ.
Tom ló đầu ra khỏi cửa xe hỏi:
-Chúng tôi dừng đây một lát có hề gì không thưa bà?
Một người đàn bà dáng mập mạp, đang đánh bàn chải giặt áo quần trong sô nước, ngước lên:
-Chúng tôi không làm chủ ở đây ông à. Các bạn muốn dừng thì cứ dừng. Sẽ có một cảnh sát tới kiểm tra các bạn.
Nói xong bà tiếp tục xát quần áo dưới ánh nắng. Xe hai gia đình lái vào một nơi trống gần đó, trên đám cỏ. Hai nhà kéo bạt lều xuống. Nhà Wilson dựng trước, nhà Joad lo căng sợi thừng và phủ tấm bạt lên.
Hai đứa nhỏ Winfield và Ruthie rón rén đi qua rặng liễu tới đám sậy.
Giọng Ruthie nghe phấn kích:
-California đây rồi, nhà mình đến nơi rồi!
Winfield vặn và bứt một thân cói lấy chất bột trắng bỏ vào miệng nhai. Hai đứa trẻ lội xuống mé nước, để dòng nước ngập đến bắp chân, cùng yên lặng.
Ruthie chợt hỏi:
-Chúng ta qua sa mạc chưa hả?
-Sa mạc trông giống cái gì vậy ta?
-Chị không biết. Có lần một người hái thuê bảo rằng có nhiều xương khô khắp nơi trong sa mạc.
-Eo ôi, xương người ư?
-Chị chẳng biết, có thể có nhưng phần nhiều là xương bò.
-Chắc chúng mình sắp thấy vùng đầy xương khô ấy rồi?
-Có thể lắm, chị không chắc. Có thể qua vùng đó ban đêm. Nghe anh Tom nói vậy. Anh Tom nói chúng ta sẽ chết cháy nếu chúng ta đi qua đó vào ban ngày.
-Ôi mát quá!
Winfield thích chí:
-Ôi mát quá,
Cậu ta vừa nói vừa quậy mấy ngón chân xuống lớp cát bờ sông.
Có tiếng Má kêu:
-Ruthie, Winfield trở lại mau!
Hai chị em quay lại, xuyên qua đám lau và mấy cây liễu chầm chậm bước về.
Mấy cái lều khác giờ đang yên lặng. Trong khoảnh khắc, lúc có tiếng mấy chiếc xe trờ tới, có mấy cái đầu thò ra giữa khe hở, rồi lại thụt vào.
Hai gia đình trong hai lều này đều dậy. Đàn ông tụ tập lại với nhau. Tom lên tiếng trước:
-Con cần xuống sông tắm một lát. Trước khi ngủ con hay tắm. Bà Nội sao rồi? Chúng ta giam mãi bà trong lều?
Pa hướng đầu về lều:
-Ba không biết, xem chừng không ai thức bà dậy cả?
Có tiếng lảm nhảm, kêu rên, từ mái lều vọng tới, Má bước vội vào trong.
Có tiếng Noah báo:
-Bà dậy rồi; không sao. Bà bị nhồi suốt đêm trong xe, bà xem chừng không tỉnh trí nữa?
- Khổ quá! Nội mệt lả người rồi. Nếu bà không được nghỉ ngơi bây giờ, chắc bà không sống nổi! Bà đã yếu quá rồi.
Nào ai đi tắm với tôi không? Tôi tắm xong là tìm bóng cây ngủ một giấc, đợi hết ngày hẳn hay.
Nói xong anh đi ngay. Nhóm đàn ông vội bước theo. Họ cởi áo hết quần áo vắt vào mấy cánh liễu, theo nhau lội xuống làn nước sông cùng hụp xuống. Họ ngâm mình trong làn nước thật lâu, ai cũng nhấn mấy gót chân ngâm sâu trong cát, chỉ còn đầu ló ra khỏi mặt nước mà thôi.
Al khoái chí:
-Tạ ơn Jesus, ta thật thích thế này đây.
Anh chàng bốc một nắm cát đáy xong kỳ cọ khắp người. Họ đều ngâm người như thế trong làn nước, mắt hướng về hướng có mấy đỉnh nhọn nhô lên, một nơi gọi là dãy núi Needles, thuộc Rặng Bạch Thạch (White Rock Mountains) của bang Arizona.
Tiếng Pa phấn chấn:
-Chúng ta trước sau gì cũng sẽ qua đó.
Bác John vừa hụp xong dưới làn nước vừa nói:
-Ồ, chúng ta đến rồi hả? Tới California rồi mà nơi này nhìn không chút nào trù phú cả?
Tom giải thích:
-Chưa qua sa mạc mà bác, con nghe sa mạc này cũng ‘khốn nạn’ lắm đó bác ơi!
Noah, người anh cả thắc mắc:
-Đêm nay chúng ta qua sa mạc sao?
Tom phụ họa:
-Pa nghĩ sao?
-Ồ, Ba chẳng biết. Chúng có cần nghỉ ngơi, nhất là do sức khỏe bà Nội các con không tốt. Nhưng dù sao ba cũng thích vượt qua cái sa mạc đó cho rồi để sẵn sàng lo toan công ăn việc làm nữa. Nhà mình nay chỉ còn chừng bốn mươi đô la thôi. Ba cảm thấy khi nhà mình đi làm được hết sẽ có tiền lại ngay.
Mọi người ngâm mình trong làn nước sông, cảm nhận được dòng nước trôi qua thân mình. Thầy Đạo duỗi cánh tay cùng bàn tay bập bềnh trên mặt nước. Da thịt mọi người còn màu trắng cho đến cổ và cổ tay. Khuôn mặt và bàn tay ai cũng cháy nám, cùng hình chữ V ở xương quai xanh. Mọi người dùng cát chăm lo kỳ cọ thân mình...
Tiếng Noal vẻ lười biếng:
-Ôi ước gì ở lại đây nhỉ, ta muốn mãi mãi ở lại đây. Không bao giờ đói và chẳng bao giờ buồn. Ta thích đắm mình trong làn nước này mãi suốt đời, sướng như lợn nái đằm bùn.
Phần Tom ngắm mấy đỉnh núi nhọn lổm nhổm hiện lên trên mặt sông, của dãy núi Needles hạ nguồn dòng sông rồi lên tiếng:
-Chưa bao giờ chúng ta thấy mấy đỉnh núi nhọn như vầy. Đây là địa hạt của chết chóc. Một địa hạt toàn là xương khô. Chúng ta tự hỏi có bao giờ chúng ta tới một nơi mà con người ta chưa bao giờ sống nếu không chiến đấu sinh tồn với đá cùng sỏi như thế kia. Phải tin rằng, bà con đi làm lụng chúng ta đều ở những vùng đồng bằng cây trái xanh tốt. Ai cũng có căn nhà nhỏ xinh xinh sơn màu trắng như Má hằng ước mơ. Chúng ta phải nghĩ rằng nơi đến của chúng ta không phải như thế này đâu. Mọi người đi làm nghề hái trái cây đều ước mong như thế cả.
Pa phụ họa:
-Hãy yên tâm, cho đến khi tới được California, chúng ta sẽ thấy xứ này đẹp lắm.
-Lạy Jesus, Đây là California rồi mà Pa?
Có hai người bận quần jean cùng sơ mi xanh đẫm mồ hôi bước qua rặng liễu, họ nhìn đám người đang ở trần và lên tiếng gọi:
-Sao bơi ở đây được không?!
1930s
Tom trả lời trước:
-Không biết, chúng tôi không cần bơi, dầu sao mát quá chỉ tắm một chỗ thôi.
-Chúng tôi ra tắm, các bạn có ngại gì không?
-Sông này đâu phải của chúng tôi. Chúng tôi nhường cho hai bạn một chỗ đây.
Hai gã đàn ông nghe vậy liền cởi quần lột áo, lội ngay ra tắm. Giờ mới thấy bụi đường nhuốm đầy cẳng chân của họ lên tới đầu gối, bàn chân hai gã trắng bệch, nhễ nhại mồ hôi. Họ cũng trầm mình trong làn nước, kỳ cọ hai bên sườn. Giờ mới thấy họ là một người cha và một cậu con trai, da họ bị ăn nắng lâu ngày. Họ vừa rên rỉ, làu bàu trong làn nước.
Pa lên tiếng hỏi một cách lịch sự:
-Quý vị đi miền tây hả?
-Không. Hai chúng tôi từ đó về. Chúng tôi về lại quê. Chúng tôi không thể nào kiếm sống ở đó được.
Tom xen vào:
-Quê các bạn ở đâu?
-Vùng Cán Chảo, gần Pampa đó các bạn.
Pa hỏi tiếp:
-Các bạn không kiếm sống được à?
-Không. Hai chúng tôi và mấy đồng hương ở đó đói gần chết. Một thằng do hận thù chúng tôi rồi bỏ đói cả bọn chúng tôi nơi đó.
-Ô bạn biết đó, ông bạn là người thứ hai ta nghe nói như thế. Chuyện gì mà họ thù ghét các bạn đến thế?
Gã kia cộc lốc trả lời của Pa:
-Không biết.
Gã chỉ nói thế, xong lấy hai bàn tay vụp một vụm nước chùi kỹ mặt, xong lại sục mũi và miệng. Làn nước bẩn len qua tóc gã chảy xuống cần cổ.
Pa khẩn khoản hỏi tiếp:
-Xin ông kể tiếp về chuyện đó đi, tôi muốn nghe lắm bạn ạ.
Tom phụ họa:
-Tôi cũng muốn nghe đó ông. Tại sao người miền tây lại ghét các ông vậy?
Gã đàn ông lớn tuổi kia ném cái nhìn sắc bén về Tom:
- Thế anh bạn cũng đi miền tây hả?
-Chúng tôi đang trên đường đi đây ông.
-Thế thì bạn tới California lần nào chưa?
-Không, chúng tôi đây chưa tới đó lần nào.
-Ồ, thế thì cần gì nghe lời nói của ta. Các bạn cứ tới đó hẳn biết thôi.
-Vâng, nhưng có người lại muốn biết cho rõ khi tới đó ra sao đó ông.
-Ồ, nếu bạn thực sự muốn biết. Ta là người trả lời cho người muốn biết về cái xứ sở đó ra sao. Xứ đó đẹp lắm. Nhưng nơi đó bị đánh cắp lâu rồi. Các bạn phải vượt qua sa mạc và tới cho được Bakersfield mới gọi là tới cái xứ đó. Có thể bạn chưa bao giờ thấy một nơi nào trong lành như thế. Toàn là vườn cây trái, vườn nho, thật là một xứ sở đẹp mà quý bạn chưa hề hình dung ra đâu. Nhưng rồi khi bạn vượt qua vùng đất bằng phẳng có nước từ trên cao ba mươi bộ đổ xuống, một bãi đất bỏ hoang như thế nhưng bạn không thể nào chiếm cứ một chút nào đất đó đâu. Té ra đất của Cattle Company. Và nếu công ty đó không cần bạn làm họ không bao giờ cho bạn làm việc. Đất hoang vậy, nhưng nếu các bạn nhảy vào, chỉ cần trồng một cây bắp thôi là bạn đủ vào tù ngay.
-Ông nói đất đai tốt, sao họ chẳng cần làm gì đất đó?
-Vâng, đúng thưa ngài! Đất tốt nhưng họ chẳng cần làm mới lạ! Ồ, ngài ơi, có một điều sẽ làm ông tức điên lên, mà ông bạn chẳng thấy được. Người ta sẽ tới nhìn vào mắt họ van xin khẩn cầu. Rồi bọn họ sẽ nhìn vào mặt họ và mặt bạn và nói:
-Ta không thích bọn ngươi, một “lũ chó đẻ!”
Rồi bọn cảnh sát ập tới xô đẩy các bạn đi. Các bạn chỉ còn cắm lều dọc đường, rồi bọn nó tiếp tục xua đuổi. Các bạn sẽ thấy nhiều khuôn mặt thù ghét các bạn đến cỡ nào. Đó ta chỉ kể lại cho bạn vài điều như thế thôi. Họ ghét các bạn do họ sợ. Họ biết con người đói khát sẽ vồ bất cứ thứ gì. Bọn họ biết đất đai bỏ hoang kia là tội lỗi và người ta sắp lấy nó. Đồ khốn! Chắc bạn chưa bao bị gọi là OKIE chứ gì?
No comments:
Post a Comment