....TIẾP THEO PHẦN 1
Tom ngạc nhiên:
-OKIE là gì vậy ông?
-Ồ, Okie được dùng để chỉ các anh, người từ Oklahoma tới. Giờ còn mang ý nghĩa để chỉ thẳng vào các bạn là một ‘lũ chó đẻ’. Okie còn mang ý nghĩa các bạn đều là ‘thứ cặn bã’. Chữ này tự nó không có mang ý nghĩa đó, nhưng cách bọn họ nói mới chính là ý nghĩa như vậy. Nhưng ta không thể nào can ngăn bạn điều gì cả. Các bạn cứ tới đó. Ta nghe có tới ba trăm ngàn đồng hương chúng ta ào tới đó rồi—họ sống chui rúc tồi tàn như bầy heo, lý do mọi thứ ở California đều có chủ hết. Họ không còn gì cả. Mọi người giờ đây đều bán mạng cho bọn họ bảo bắt giết hết mọi người trên thế giới này họ cũng phải làm. Giờ đây họ sợ hãi và đang điên lên hết. Các bạn phải tới để thấy cho được, nghe cho được. Ôi cái xứ sở trong lành khốn nạn mà bạn chưa hề thấy sẽ không tử tế gì với bạn với đồng hương chúng ta chút nào đâu. Giờ đây ai cũng đều âu lo sợ hãi do chính họ cũng không còn đối xử tốt với nhau nữa.
Tom Joad nhìn xuống dòng nước, gót chân anh nhấn mạnh vào cát.
-Tôi muốn hỏi ông, giả sử có người làm việc tốt, có để dành chút tiền có thể mua chút đất nào chăng?
Người cha bật cười lớn rồi nhìn qua cậu con trai. Cậu con trai nín lặng bao lâu nay có dịp cười lên đắc chí.
Người cha nói tiếp:
-Anh bạn không bao giờ có công việc nào đều đâu. Bươn chải kiếm cho ra từng bữa ăn đã khó lắm rồi. Làm sao bạn làm nổi với bọn người luôn luôn đối xử bẩn thỉu, xấu tính với bạn. Hái bông bạn phải cầm chắc trong tay cái cân có lương thiện không trước đã. Có cân đúng, nhưng có cân luôn ăn gian. Bạn sẽ gặp cân ở đó đều gian hết nhưng bạn không biết cái nào. Bất cứ việc gì cũng thế thôi, bạn không bao giờ làm nỗi với bọn này.
Tiếng Pa chùng xuống:
-Không có ai tốt hết ở đó sao?
-Chắc vậy thôi Ông ơi! thoạt đầu trông vào gì cũng đẹp nhưng rồi các người chẳng dám đụng vào. Toàn là những rừng cam vàng chín mọng nhưng bên cạnh đó là những tên súng ống đầy người, chúng sẽ giết bạn nếu bạn rớ một trái. Có gã vừa chủ báo cạnh bờ biển nhưng lại sở hữu tới cả triệu mẫu đất…
Thầy Casy bật nhìn lên:
-Cả triệu mẫu đất! Ôi ông ta có thể làm gì với cả triệu mẫu đất trong cái thế giới này?
-Ta chẳng biết. Chỉ biết hắn có được như thế. Hắn ta còn làm chủ vài trang trại, có bảo vệ canh giữ không cho ai vào. Hắn đi quanh trong xe chống đạn. Thời còn làm nhân công cho hắn, nhờ đó mới thấy được hắn. Hắn ta to mập, đôi mắt ti hí bần tiện và cái miệng trông chẳng khác gì 'đít lừa'. Lo lắng làm hắn chết sớm. Có cả triệu mẫu đất trong tay, cứ thế nên lo sợ cho đến chết mới thôi.
Thầy Casy tò mò:
-Hắn làm được cái quái gì với cả triệu mẫu đất thế kia? Hắn muốn gì từ một triệu mẫu đất đó?
Người cha lấy hai bàn tay nhăn nheo trắng bệch ra khỏi nước rồi xòe ra, môi dưới ông ta mím chặt và nghiêng đầu qua một bên vai:
-Ta chẳng biết, ta đoán hắn sẽ nổi điên, chắc chắn là phải nổi điên. Có gã thợ hái trái cho hắn bảo nhìn thấy hắn trông rất điên. Điên khùng và bần tiện.
Thầy Casy chen vào:
-Hắn sợ đến chết phải không?
-Đó là điều ta nghe được.
-Chúa Trời sẽ giết hắn bằng sự Sợ Hãi kia.
-Ta không biết. Chỉ biết hắn rất sợ hãi.
Pa thắc mắc:
-Hắn ta lo sợ điều gì? Có thể con người hắn chẳng bao giờ vui vẻ chứ gì?
Tom nhắc:
-Xem thế mà Ông Nội chẳng bao giờ sợ hãi, dù cận kề cái chết ông vẫn vui vẻ. Có lần Ông và Bạn gặp bọn Mọi Navajo trong đêm. Mọi người đều tự lo cho mạng sống của mình dù không ai có thể nhảy vào cứu họ được.
Thầy Casy gật gù:
-Coi bộ đây là một cách sống. Con người vui vẻ yêu đời nhất là chẳng bày trò hại ai mới đáng sống. Những kẻ bần tiện, cô độc, lúc nào cũng không bằng lòng—sẽ chết do lo sợ.
Pa thắc mắc:
-Ôi một người có tới cả triệu mẫu đất còn không thỏa mãn gì nữa?
Vị thầy mĩm cười, hơi chút bối rối. Ông khoát con bọ đang nổi trên mặt nước ra xa:
-Nếu hắn ta cần một triệu mẫu đất mới giúp hắn cảm thấy giàu, theo ta nghĩ, hắn cần vậy do trong lòng hắn lúc nào cũng cảm thấy quá nghèo. Nhưng giá như trong lòng hắn luôn cảm thấy nghèo thì dù có cả triệu mẫu đất hắn cũng cảm thấy nghèo mà thôi. Có thể hắn ta luôn thất vọng do không có thứ gì giúp hắn ta có cái cảm giác giàu có được. Hắn ta không thể giàu có như Bà Wilson từng tự nguyện cho không cái lều của bà lúc Ông Nội qua đời.
Ta không có ý thuyết giảng gì ở đây, nhưng ta chưa bao giờ thấy kẻ nào cứ mãi lo 'vơ vét' như loài cầy thảo nguyên (prairie dog) nhưng trong lòng chẳng bao giờ thấy thỏa mãn như thế.
Thầy Casy chợt cười:
-Ta nói giống như đang thuyết giáo phải không?
Ánh mặt trời càng lúc càng nóng gắt. Pa thúc giục:
-Hãy ngụp sâu xuống nước cho mát. Nắng dọi chết hết bây giờ.
Nói xong, ông ngả lưng cho làn nước trôi chầm chậm qua cổ:
- -Nếu có ai cố làm việc chăm chỉ, chắc hắn không thể bỏ người đó chứ?
Người đó ngồi bật dậy quay đầu về phía ông:
-Này Ông! Ta không hề biết hết mọi thứ. Các người có thể tới đó và kiếm cho ra công việc đều đặn, ta không hề nói dối. Và có thể, các người sẽ không bao giờ có việc. Ta chẳng muốn báo trước các người làm gì. Ta chỉ kể chuyện cho mấy người nghe hầu như mọi người nơi đó, họ quá khốn khổ.
Ngang đây, ông ta ngả lưng vào làn nước:
-Một người không thể biết hết mọi thứ được.
Pa xoay qua Bác John:
-Anh chẳng phải một kẻ nói nhiều, nhưng em quá "bực mình" từ lúc rời nhà đến nay anh chỉ mở miệng hai lần thôi. Nào, anh nghĩ gì về chuyện nghe hôm nay vậy anh John?
Bác John phát cáu:
`-Ta chẳng cần nghĩ gì về chuyện hôm nay cả. Chúng ta đang đi tới đó, phải không? Và chẳng có ai bàn ra tính vào hay ngăn cản chúng ta tới đó cả. Khi chúng ta tới, lúc đó chúng ta biết chúng ta tới. Rồi khi chúng ta kiếm ra công việc, thì chúng ta cứ làm việc, mà giá như chúng ta chưa kiếm ra công việc thì chúng ta cứ tiếp tục theo đuổi (set on our tail). Chuyện hôm nay nghe chẳng ích lợi và chẳng giúp gì cho chúng ta cả.
Tom quay lại, hớp một ngụm nước đầy, phun phì phì vào không khí rồi cười:
-Bác John ít nói, nhưng khi bác nói ra nghe thật chí lý. Vâng đúng, Bác nói rất có ý nghĩa. Đêm nay chúng ta tiếp tục lên đường, được không Pa?
-Được quá đi chứ. Tốt nhất là đêm nay chúng ta phải vượt qua sa mạc...
***
NOAH anh trai của Tom Joad kẻ BỎ CUỘC
Ồ, mình tới bụi cây kia ngủ một giấc.
Nghĩ thế, Tom bèn đứng dậy lội lên bãi cát trên bờ, tới một bụi cây. Anh lấy bộ áo quần móc trên cành, che lên thân mình còn ướt. Bộ áo quần phơi nắng nóng bỏng làm Tom nhăn mặt.
Những người khác lần lượt lội vào theo Tom.
Hai cha con kia còn ngồi dưới nước, theo dõi gia đình Joad rút đi. Cậu con trai lên tiếng với người cha:
-Lạy Chúa, trước sau gì độ 6 tháng sau chúng ta chắc gặp lại họ thôi.
Người cha đưa ngón trỏ lau khóe mắt:
-Đúng ra cha không nên nói với họ mấy điều kia, thiên hạ ai cũng có lòng tự cao chỉ cho mình là hiểu biết để chỉ dạy cho người khác thôi con à.
-Ô lạy Chúa, họ muốn biết mà ba!
-Đúng, ba biết. Nhưng như lời của người đó nói, bất cứ giá nào họ cũng phải ra đi. Dù ba có nói hết họ cũng chẳng thay đổi ý định, trừ phi chính họ tới đó chính họ phải gặp hoàn cảnh đó mới hiểu ra con ạ.
***
Tom bước dọc theo bờ liễu, sau đó anh tiếp tục bò vào một lỗ trống trong lùm cây rồi nằm xuống. Người anh Noah cũng lò dò lần theo Tom.
Tom bảo anh:
-Ngủ ở đây đi.
-Tom này!
-Gì thế?
-Tom, anh không muốn đi nữa!
Tom ngồi bật dậy:
-Anh nói gì ?
-Tom, anh chẳng muốn đi nữa. Anh muốn ở lại đây vùng sông này. Anh vừa đi bộ xem dọc theo bờ sông này.
-Anh điên rồi hả?
-Anh sẽ tự lo cho mình. Anh sẽ bắt cá mà sống. Không ai chết đói bên con sông đẹp như vầy.
Tom gắt:
-Còn gia đình, còn Má?
-Anh chẳng giúp ai được cả. Anh không thể nào từ bỏ vùng sông này được.
Mắt Noah lừ đừ, hé một nửa khi trả lời Tom...
-Em biết sao không? Anh biết mọi người tốt với anh nhưng không ai thực tâm lo lắng cho anh được cả?
-Anh điên rồi!
-Không anh không điên, anh biết con người anh. Anh biết mọi người đều rất buồn vì chuyện này. Nhưng dù sao anh sẽ không đi được. Em nói giúp với Má thế nghe Tom.
Tom năn nỉ:
-Anh nghe đây!
-Không, chẳng ích gì, anh có thể sống ở đây, dòng sông này. Anh sẽ không đi đâu cả. Anh đi bây giờ đây, nghe Tom, cuối dòng sông này thôi. Anh sẽ bắt cá và kiếm vài thứ để sống, nhưng không rời con sông này đâu.
Anh đi đây!
rặng liễu dọc theo con sông
Nói xong, Noah bò ra lỗ trống bụi liễu.
-Nhớ nói Má giúp anh vậy nhé.
Tom bám theo người anh tận bờ sông:
-Nghe em nói đây, anh cuồng trí rồi …
-Anh là thứ vô dụng thôi em à, anh buồn lắm nhưng chẳng ích gì. Anh phải đi.
Noah quày quả bước xuôi theo dòng sông. Tom đuổi theo người anh một đỗi rồi dừng lại. Noah đi khuất trong bụi cây, thoắt hiện ra trở lại. Tom lặng người nhìn người anh cả xa dần, cuối cùng mất hút trong rặng liễu dọc theo bờ sông dài thăm thẳm.
Tom dỡ mũ, gãi đầu. Anh trở lại bụi liễu vào lại trong lỗ trống trước đó nằm xuống tìm giấc ngủ.
No comments:
Post a Comment