một cảnh đầu trong bộ phim The Grapes of Wrath, 1940, vai chính Tom Joad ra tù đang trở về nhà
CÔNG TY VẬN TẢI THÀNH PHỐ OKLAHOMA
Mấy chiếc lốp xe đôi mới toanh. Có một ống khóa bằng đồng đang gài thẳng đứng ở hai cánh cửa lớn phía sau. Phía tiệm ăn, bên trong che màn, có tiếng máy thu thanh. Một điệu nhạc khiêu vũ được vặn nhỏ lại đúng mức do chẳng ai buồn nghe.
Cái quạt máy được đặt ngay lối vào, đang nhè nhẹ xoay. Tiếng quạt kêu ro- ro nghe lạ tai, đưa gió từ cánh cửa đến cửa sổ, rồi lại lòn qua tấm màn. Bên trong, người đàn ông, tài xế xe tải, ngồi trên chiếc ghế đẩu dựa khuỷu tay vào mặt quầy hắn quan sát cùng đợi ly cà phê từ tay ả bán hàng gầy gò, cô độc . Bằng thứ ngôn ngữ dọc đường, nhanh, vô hồn, hắn nói chuyện với ả ta:
- Ba tháng trước anh thấy hắn, hắn có nghề cắt cái gì đó... quên mất... cái.. gì...
Cô ả ngắt ngang:
- ...một tuần rồi không còn thấy hắn. Dưới mắt em coi bộ hắn khá đẹp trai, không đến nỗi tệ, chẳng hôi hám lắm đâu...
Thỉnh thoảng ngoài màn cửa lại có tiếng ruồi kêu nhặng lên. Máy nấu cà phê vẫn còn phun hơi, ả bán hàng vội chạy lại sau nhưng chẳng thấy cô ả tắt máy nấu.
Phía ngoài tiệm hàng, có một gã đàn ông vừa đi men theo xa lộ bước tới. Người đó vừa băng qua đường tiến gần chiếc xe tải. Hắn bước chậm lại tới phía đầu xe, tựa tay lên tấm chắn bùn sáng loáng, hắn đọc dòng chữ "KHÔNG ĐƯỢC CHỞ NGƯỜI” đặt trước kiếng chắn gió. Một lát, hắn dợm đi tiếp nhưng chợt ngồi lại trên tấm bàn đạp chiếc xe tải, khuất hẳn với tiệm ăn. Gã đàn ông tuổi chưa quá ba mươi. Đôi mắt nâu rất sẫm. Còn một ít màu nâu kia còn thấy trong con ngươi của gã. Hai gò má cao rộng, những đường hằn sâu, mạnh mẽ chạy dài xuống gò má, rồi uốn cong cạnh miệng. Môi trên chàng ta dài, hàm răng trên lại nhô ra. Do vậy, cặp môi luôn cố gắng dãn ra ngậm miệng, nhằm che đậy hàm răng. Bàn tay khô ráp, những ngón tay to, thô cùng móng tay kệch-cỡm, lổm chổm nhiều vết nhơ bám vào. Khoảng giữa ngón trỏ và ngón cái phía trong là vết da chai, sáng bóng.
Áo quần gã đàn ông đó xem chừng còn mới- nhưng là một thứ mới rẻ tiền. Cái mũ lưỡi trai xám cũng mới, đến nỗi cái vành trước còn cứng, còn nguyên cái nút gắn trên đó- nghĩa rằng chiếc mũ còn nguyên hình dạng, chưa tróc sờn như những cái mũ lưỡi trai từng xài lâu ngày qua nhiều mục đích... xách đồ, lau người, làm khăn tay. Bộ đồ gã đang mặc may từ loại vải xám cứng rẻ tiền. Bộ đồ còn mới đến nỗi còn nguyên nhưng nếp gấp trên quần. Chiếc áo sơ mi màu xanh chambray gã mặc, cứng, phẳng lì. Cái áo choàng quá lớn trong lúc cái quần lại ngắn nhưng người gã lại cao. Hai đỉnh vai áo xệ xuống phía hai tay khi tay áo lại quá ngắn. Thế mà phần trước lại lỏng lẻo nên đập phạch phạch vào bụng. Gã mang đôi giày da mới với cái hiệu "Quân Đội Cuối Cùng". Những cái đinh gắn dưới theo hình móng ngựa để bảo vệ cho đế giày.
Gã vẫn ngồi yên trên chiếc bàn đạp chiếc xe tải. Gã giở mũ, dùng nó lau mặt, xong gã lại đội lên. Đó là bước khởi đầu cho sự hư hại cái lưỡi trai của cái mũ. Gã ta đang chú ý vào chân mình. Nghiêng người, gã tháo bớt dây giày, không còn buộc kỹ. Chợt gã nghe trên đầu ống khói chiếc xe tải bắt đầu nhả mạnh ra từng bụm khói xanh.
Tiếng nhạc trong tiệm ăn ngưng hẳn nhưng giọng ca nam bên cái loa kia vẫn còn. Ả bán hàng vẫn chưa biết để tắt đi do tai không nghe tiếng nhạc đã ngừng. Ngón tay ả từng phát giác ra cục bướu dưới tai. Ả cố gắng nhìn rõ cục bướu cho rõ qua cái gương phía sau quầy hàng. Ả tránh không cho ông tài biết, bằng cách đẩy một mớ tóc che cục bướu đó đi. Gã tài xế mách có một hội vũ lớn ở Shawnee:
-Anh nghe vài người bị giết và vài chuyện khác. Em nghe gì không ?
Áo quần gã đàn ông đó xem chừng còn mới- nhưng là một thứ mới rẻ tiền. Cái mũ lưỡi trai xám cũng mới, đến nỗi cái vành trước còn cứng, còn nguyên cái nút gắn trên đó- nghĩa rằng chiếc mũ còn nguyên hình dạng, chưa tróc sờn như những cái mũ lưỡi trai từng xài lâu ngày qua nhiều mục đích... xách đồ, lau người, làm khăn tay. Bộ đồ gã đang mặc may từ loại vải xám cứng rẻ tiền. Bộ đồ còn mới đến nỗi còn nguyên nhưng nếp gấp trên quần. Chiếc áo sơ mi màu xanh chambray gã mặc, cứng, phẳng lì. Cái áo choàng quá lớn trong lúc cái quần lại ngắn nhưng người gã lại cao. Hai đỉnh vai áo xệ xuống phía hai tay khi tay áo lại quá ngắn. Thế mà phần trước lại lỏng lẻo nên đập phạch phạch vào bụng. Gã mang đôi giày da mới với cái hiệu "Quân Đội Cuối Cùng". Những cái đinh gắn dưới theo hình móng ngựa để bảo vệ cho đế giày.
Gã vẫn ngồi yên trên chiếc bàn đạp chiếc xe tải. Gã giở mũ, dùng nó lau mặt, xong gã lại đội lên. Đó là bước khởi đầu cho sự hư hại cái lưỡi trai của cái mũ. Gã ta đang chú ý vào chân mình. Nghiêng người, gã tháo bớt dây giày, không còn buộc kỹ. Chợt gã nghe trên đầu ống khói chiếc xe tải bắt đầu nhả mạnh ra từng bụm khói xanh.
Tiếng nhạc trong tiệm ăn ngưng hẳn nhưng giọng ca nam bên cái loa kia vẫn còn. Ả bán hàng vẫn chưa biết để tắt đi do tai không nghe tiếng nhạc đã ngừng. Ngón tay ả từng phát giác ra cục bướu dưới tai. Ả cố gắng nhìn rõ cục bướu cho rõ qua cái gương phía sau quầy hàng. Ả tránh không cho ông tài biết, bằng cách đẩy một mớ tóc che cục bướu đó đi. Gã tài xế mách có một hội vũ lớn ở Shawnee:
-Anh nghe vài người bị giết và vài chuyện khác. Em nghe gì không ?
-Không!
cô ả trả lời cộc lốc, ngón tay vân vê che che cục bướu dưới tai.
Bên ngoài, gã kia vẫn ngồi nhấp nhỏm đợi. Anh chàng ta ngó lên đầu xe rồi nhìn thoáng qua tiệm ăn chờ động tĩnh. Xong, gã lại ngồi xuống bàn đạp chiếc xe. Giờ gã lôi trong túi bên ra gói thuốc cùng một xấp giấy vấn. Chậm rãi và trịnh trọng gã vấn lấy một điếu thuốc một cách hoàn hảo. Gã chăm chú xoa đều điều thuốc. Cuối cùng gã cũng phải hút, dúi que diêm vừa cháy vào lớp đất dưới chân. Trời đã trưa, ánh nắng giờ đã lấn tới bóng im của chiếc xe.
Trong tiệm, gã tài xế vừa trả tiền xong. Anh ta dúi hai đồng bạc 5 xu thối lui vào máy đánh bạc. Bàn xoay dừng lại, gã chẳng trúng điểm nào cả.
-Bọn nó đã chỉnh ‘hắn’ rồi, em đừng hòng mà thắng!
gã buông câu nói vậy với ả.
Cô ả liếng thoắng:
- Non hai giờ trước có anh chàng đã trúng cú Jackpot đó mà, Ba Mươi Tám đồng luôn! Mong anh trở lui sơm sớm nha anh?
Gã hơi hé màn nhìn ra ngoài:
- Tuần hay mười ngày
Gã đáp gọn:
-Anh phải lái đi Tulsa, sẽ không trở lui mau được, anh nghĩ vậy...
Cô ả cắt ngang :
- Ra hay vô chớ để ruồi bay vào !
-Tạm biệt em !
Cô ả liếng thoắng:
- Non hai giờ trước có anh chàng đã trúng cú Jackpot đó mà, Ba Mươi Tám đồng luôn! Mong anh trở lui sơm sớm nha anh?
Gã hơi hé màn nhìn ra ngoài:
- Tuần hay mười ngày
Gã đáp gọn:
-Anh phải lái đi Tulsa, sẽ không trở lui mau được, anh nghĩ vậy...
Cô ả cắt ngang :
- Ra hay vô chớ để ruồi bay vào !
-Tạm biệt em !
Gã chào xong vội xô cửa bước ra ngoài. Tiếng cánh cửa cùng tấm màn che đóng mạnh.
Đứng dưới ánh nắng, tay người tài xế vội lột một thanh kẹo cao su. Anh ta khá nặng nề. Đôi vai rộng, vùng bụng lại nở nang. Da mặt đỏ gay, đôi mắt xanh dài, hẹp, do gã luôn nheo mắt chống chọi ánh sáng chói dọi vào. Bận quần lính, mang dày cao cổ, vừa giữ thanh kẹo cao su giữa cặp môi, gã cố nói vọng qua bức màn cửa tiệm :
-Thôi đừng mong, em chớ mong anh ngóng về em đó nha !
Cô ả bán hàng đang soi mình trong tấm gương phía bức tường phía lưng, nghe thế vội buông tiếng càu nhàu.
Gã tài chậm rãi nhai thanh kẹo cao su. Vành môi, cặp hàm mở rộng theo mỗi lần nhai. Gã uốn miếng kẹo trong miệng, cuộn tròn dưới lưỡi, chân lo bước lại xe.
- Ông ơi, xin ông cho tôi đi nhờ một chuyến, được không thưa ông ?
Người tài xế liếc nhanh về tiệm ăn, miệng nói nhanh:
-Bộ chú mầy không thấy tấm bảng -KHÔNG ĐƯỢC CHỞ NGƯỜI dán ở cửa kính hay sao thế ?
-Dạ có , tôi hẳn là thấy. Nhưng đôi lúc cũng có một vài người thật tốt bụng ông à, dù cho mấy lão chủ nhà giàu 'khốn nạn' kia buộc họ phải dán tấm bảng như thế đó ông.
Gã tài, chậm rãi leo vào xe, suy nghĩ từng chữ trong câu trả lời của anh chàng kia. Giờ đây nếu gã từ chối, không những gã không phải là một người tốt bụng mà còn là một người bị chủ ép buộc phải dán tấm bảng trước xe, không được phép hợp tác với ai. Trái lại giây phút này nếu gã cho hắn lên xe, gã tự động là một người tốt bụng, lại càng không phải hạng người chuyên bị mấy tên chủ giàu có 'khốn nạn' nói trên "xài xể" lung tung được. Tài xế tự biết mình đang lâm vào thế kẹt; nhưng không thể tìm cách nào khá hơn ? Thật ra, chính gã rất muốn mình là kẻ hảo tâm.
Tài xế lại liếc rất nhanh vào tiệm ăn:
- Hãy bám theo cái bàn đạp kia cho đến khi chúng ta tới khúc quanh đằng đó hẳn hay !
Anh chàng xin quá giang lẹ làng rạp người cho khỏi ai thấy, tay đu vào tay cửa. Chiếc xe rồ máy vô số xong vọt đi. Số một, số hai , số ba cái đà tăng nhanh cho đến số bốn. Dưới mắt người đang bám vào cửa xe, mặt xa lộ lướt qua vùn vụt làm hắn muốn chóng mặt. Chạy khoảng một dặm cho đến khúc quẹo đầu tiên, chiếc xe tải chậm lại. Gã quá giang giờ mới dám thẳng người dậy mở tay cửa luồn người ngồi vào ghế. Tài xế mắt hơi he hé, nhìn khắp kẻ quá giang, miệng anh ta vừa nhai vừa suy nghĩ. Cơ hồ tất cả ý tưởng của tài xế đều được cái hàm kia phân loại, sắp xếp trước khi đi tới não. Mắt tài xế giờ bắt đầu chú ý tới cái mũ lưỡi trai mới, lần xuống bộ đồ mới và tiếp đến đôi giày cũng mới. Anh chàng quá giang cố vặn vẹo cái lưng vào thành ghế, tìm chút nào thoải mái, xong gã gở mũ xuống, dùng cái mũ chùi vệt mồ hôi trên trán, dưới cằm.
-Rất đội ơn ông.
-Chân tôi muốn liệt cả thưa ông
-Giày mới hả...
Tài xế thốt lên. Giọng gã đều đều, nghe vừa bí mật vừa bóng gió giống trong đôi mắt gã...
-Chú mày chớ nên đi bộ với đôi giày mới trong trời nóng bức thế này ?
Gã quá giang cúi xuống nhìn đôi giày bám đầy bụi vàng:
-Tôi chẳng có đôi giày nào khác...
Mọi người phải mang vậy thôi, chẳng có đôi nào mà lựa cả ông à.
Gã tài xế hơi nheo mắt ngó về trước, vẻ cảm thông. Chiếc xe chạy nhanh hơn một ít.
-Đi xa không ?
-Dạ ...dạ... đúng ra tôi đi bộ thêm cũng được nhưng do tôi quá mệt...
Câu hỏi từ người tài xế dò xét một cách khôn khéo. Coi bộ anh ta đang giăng một tấm "lưới rà soát" trong mấy câu dò hỏi.
-Tìm việc hả ?
- Không, thưa ông, ''ông già" tôi có được một nơi rộng tới bốn mươi mẫu đất. Ông làm nông, chúng tôi là dân ở đó lâu rồi.
- Không, thưa ông, ''ông già" tôi có được một nơi rộng tới bốn mươi mẫu đất. Ông làm nông, chúng tôi là dân ở đó lâu rồi.
Tài xế nghe vậy mới bắt đầu chú ý nhìn cánh đồng bắp đang thi nhau ngã rạp hai bên con đường. Những đám bắp phủ đầy bụi đất. Vài ba tảng đá lửa nhô lên lớp bụi đất đó. Gã nói như với chính mình:
-Một người làm nông có bốn mươi mẫu đất và hắn ta không bị bụi vùi lấp và không bị máy móc đánh bại ...
Anh chàng quá giang vội hỏi:
-Tôi chưa hề nghe ?
-Phải lâu sau này chú mày sẽ hiểu.
Gã tài giải thích.
Có con ong lọt vào cabin đập cánh vù vù sau tấm kiếng chắn gió. Gã tài dùng một tay gạt từ từ cho con ong lọt ra ngoài cho nó bay đi.
-Thợ làm nông giảm đi nhanh chóng vào lúc này...
gã tiếp...
-Một cái mày cày có thể làm thế cho mười gia đình. Máy cày giờ mới là đại họa. Chúng lấn vào và đẩy mọi gia đình làm nông ra. Làm sao ông già của chú mày trụ mãi được chứ ?
Lưỡi và cặp hàm người tài xế giờ đây lại bận rộn với cái kẹo cao su bị quên trong miệng. Gã lại nhai, nhào nặn cái kẹo lui tới. Mỗi lần mở miệng, lại thấy cái lưỡi gã đang uốn tròn miếng kẹo bên trong.
-Ô, tôi chưa nghe chuyện này lần nào. Tôi chưa đi học lần nào ông già tôi cũng chưa
...nhưng chúng tôi có thể, nếu chúng tôi muốn.
-Đang làm việc đó chứ ?
Lại một câu dò xét đầy ngẫu hứng lại bí mật.
Gã tài đưa mắt ngắm cánh đồng. Làn không khí như đang lung linh rung động. Gom hết thứ kẹo cao su đang nhai vào một bên má, xong gã rướn người nhổ ra ngoài cửa xe.
-Dạ đúng.
-Theo ta, cứ nhìn bàn tay chú mày. Nếu không mãi cầm rìu thì lại cầm càng xe. Bàn tay nó bóng thế kia. Ta chỉ nhìn vậy không thôi cũng đoán được. Mà hãy tự hào về chúng đó chứ?
Anh chàng quá giang trố mắt nhìn ông tài. Tiếng bánh xe vẫn mãi "trường ca"- khúc hát lăn đều trên mặt đường.
-Chú mày muốn biết thêm gì không ? ta sẽ nói cho, không nên đoán mò đó nghe!
-Chớ lo ngại quá, ta không phải là kẻ chuyên tò mò đâu.
- Tôi sẽ trả lời ông mọi thứ và không giấu giếm gì đâu ông ơi !
- Khỏi lo ! ta ưa quan sát cho qua thì giờ thôi.
-Đây, tôi nói hết cho ông đây... Tên tôi là Joad- Tom Joad. Ông già tôi là Old -Tom Joad,
- Tôi sẽ trả lời ông mọi thứ và không giấu giếm gì đâu ông ơi !
- Khỏi lo ! ta ưa quan sát cho qua thì giờ thôi.
-Đây, tôi nói hết cho ông đây... Tên tôi là Joad- Tom Joad. Ông già tôi là Old -Tom Joad,
mắt anh có vẻ lo lắng nhìn người tài xế.
-Đừng lo, ta chẳng có ý gì hết.
-Không tôi không lo gì hết, Joad trả lời, tôi luôn gắng hòa đồng với mọi người và không muốn nghi ngại ai cả.
Người khách quá giang chợt dừng nói. Anh nhìn ra cánh đồng khô hạn. Nhiều lùm cây đang ngắc ngoải chết khô dưới bầu trời nóng bức, lan ra cả một khoảng xa. Chợt anh ta móc bao thuốc cùng giấy vấn ra...tay xe xe điếu thuốc khoảng giữa hai đầu gối, nơi gió không thổi vào được.
Miệng tài xế lại nhai kẹo cao su, đều đều, chăm chỉ chẳng khác chi miệng con bò. Gã mong mọi thứ vừa nói ra vừa qua đều biến mất đi vào quên lãng.
Cuối cùng khi không khí bình thường trở lại, gã tiếp:
-Một người thì chớ nên làm cái nghề tài xế chuyên bị bốc lột như vậy đây, chẳng biết gì lại chẳng giống ai. Mấy ông chủ chẳng hề muốn bọn này chở giúp ai. Bọn này cứ mãi miết trên chiếc xe này ngoại trừ nếu muốn cơ hội bị đuổi việc như chuyện ta giúp chú mày hôm nay đây!
-Tôi thật biết ơn ông , Joad thốt lên.
-Ta biết có vài gã từng làm những điều lạ lùng khi làm nghề lái xe tải. Có một gã cùng hai thằng bạn khác thường làm thơ cho qua thì giờ...
Gã âm thầm liếc xem vẻ mặt Joad có ngạc nhiên hay thích thú gì không? Joad vẫn im lìm lặng ngắm khoảng đường trước mắt, dọc theo con đường bạc trắng nhẹ nhàng uốn khúc, mặt đất y như phồng lên.
Tài xế tiếp tục:
- Ta nhớ gã có làm bài thơ ngay tại nơi này, nói về gã cùng cặp bạn khác. Bọn họ muốn đi khắp thế gian này, uống rượu, phá phách, bỡn- cợt với mọi người. Ước gì ta nhớ bài thơ đó. Gã ta có viết những câu mà ngay cả Đức Jesus cũng chào thua. Đoạn đó viết như vầy "và ở đó chúng ta theo dõi một thằng mọi đen, cùng cái cò súng lớn hơn vòi con voi hay lớn hơn con cá voi. Cái vòi con voi trông giống cái mũi mà đối với voi thì chỉ gọi là vòi. Người bạn đó chỉ cho ta trong cuốn từ điển. Cuốn từ điển đó lại cứ đeo mãi bên mình hắn. Gã tìm chữ đó khi ăn mứt, uống cà phê.
Gã ngưng. Hết nói một hơi dài gã cảm thấy cô độc. Đôi mắt bí ẩn lại chiếu lên người khách đi nhờ. Joad vẫn im lặng. E ngại, gã tài xế tìm cách bắt Joad phải nhập cuộc...
-Chú mày có bao giờ biết ai mà dám nói táo bạo như thế không hả?
-Thầy giảng đạo đó ông, Joad trả lời
-Tốt, chú mày cũng choáng khi nghe gã này nói những lời táo bạo kia. Dĩ nhiên đối với thầy giảng đạo thì chẳng ai dại gì mà báng lại. Nhưng gã này thật buồn cười. Chú mày chẳng để tâm cái gã chuyên nói tầm bậy đó. Gã ta chẳng hề làm được cái gì đàng hoàng cả.
Gã tài lại khẳng định. Gã biết ít ra thì Joad bắt đầu lắng nghe. Gã quẹo gắt chiếc xe ở một khúc cong làm bánh xe rít lên.
-Giống như ta vừa nói, gã tiếp...
-gã lái xe tải đó thật kỳ. Cứ mãi lo chạy trước, khư khư giữ lấy con đường dưới bánh xe của gã. Mấy thằng bạn có lần nói rằng lái xe tải khi nào cũng ăn, khi nào cũng có mặt trong các quán Hamburger dọc theo xa lộ.
-Chắc chắn là họ ở đó , Joad đồng ý
-đúng là họ có ngừng, nhưng không để ăn. Hiếm khi thấy họ đói. Làm 'mẹ gì' có chuyện đó. Các quán này là nơi chú mày đến, và khi ngừng thi mua gì cho họ. Nơi mà chú mày có thể thả hồ nói chuyện 'tầm phào' sau kệ hàng. Nơi chú mày mua ly cà phê, miếng bánh. Những thứ giúp cho con người ta chút gì đó nghỉ ngơi.
Gã chậm rãi nhai, lại đưa lưỡi di chuyển miếng kẹo cao su trong miệng.
-thật là khó, Joad nói nhưng không ý gì.
Người lái xe tải liếc nhanh về Joad, tia nhìn có vẻ châm biếm.
-Ồi, khó mẹ gì, gã nói ra vẻ gắt gỏng...
-Nhìn này - dễ thôi nếu chú mày biết cách ngồi vào đây với tám, có thể là mười hay mười bốn giờ đồng hồ một ngày. Rồi con đường trở thành cục nợ. Tài xế phải làm thứ gì đó. Hát vài bài hay huýt gió. Công ty chẳng bao giờ cho phép tài xế dùng radio. -Có người đem theo ít rượu nhưng thứ đó không kéo dài được lâu.
Cuối cùng gã tự hào:
-Ta không bao giờ uống rượu cho đến khi tới nơi.
-Thật hả ? Joad hỏi
-Đúng ! Đàn ông thì phải biết táo bạo -đi trước. Đó là tại sao ta có lần tính chuyện học ở trường báo chí hay kỹ sư cơ khí. Chuyện đó dễ thôi do chỉ học một ít tại nhà. Ta có lần nghĩ về chuyện đó nếu được thế thì giờ đây ta đâu có lái xe mà chỉ sai người khác lái xe thôi.
Joad lôi chai whisky từ bên trong chiếc túi áo khoác.
-Ông chắc không nhấm chút rượu nào chứ? Giọng Joad có vẻ trêu ngươi.
-Không, lạy Chúa, ta không dám đụng nó đâu. Một thằng đàn ông không nên uống rượu suốt thời gian, suốt quá trình tập luyện như ta.
Joad mở nút rượu, nhấm nháp hai ngụm, xong vặn chai rồi nhét chai rượu vào túi. Mùi nồng của thứ rượu whisky tỏa đầy phòng lái.
-Coi bộ ông căng thẳng quá ?
Joad có vẻ quan tâm
-ông có vấn đề về gái hả ?
-Ồ, chắc vậy rồi. Nhưng dù sao ta vẫn "đi trước" vấn đề nên trong đầu đã biết đối phó với ba thứ quỷ này lâu rồi.
Chút rượu vừa nhấm nháp xem chừng làm Joad bớt e dè. Anh chàng tiếp tục vấn điếu thuốc khác và châm lửa.
-Tôi thì không phải gặp nhiều rắc rối đến thế.
Gã tài xế nhanh chóng tiếp tục câu chuyện...
-Ta không cần phải gắng nhiều …
-ta luôn tự rèn trong đầu như thế. Hai năm trước ta có theo một khóa học …
tay phải gã vuốt nhẹ tay lái
-Giả sử , khi ta chở giúp ai đó trên đường. Ta quan sát họ, khi chở xong ta phải cố nhớ lại mọi thứ của người đó. Áo quần gì? giày mũ ra sao? cách đi đứng và có thể cao nặng bao nhiêu cùng có sẹo hay không nữa? Ta làm vậy rất khá. Rồi ta có thể tự phác họa toàn bộ hình ảnh này trong đầu. Có lúc, ta nghĩ nên lấy khóa đào tạo chuyên viên lấy dấu tay. Chú mày có thể ngạc nhiên về trí nhớ của một người đấy nhé!
***
Joad uống nhanh ngụm nước từ cái bình. Anh ta kéo hơi thuốc cuối cùng từ điếu thuốc gây khó chịu kia và rồi, dùng ngón tay trỏ và ngón tay cái chai sạn bóp dí đầu thuốc đang cháy dở. Anh vò nát phần đót điếu thuốc bỏ ra cửa xe, cố để làn gió hút phăng đi bụi tàn giữa hai ngón tay. Tiếng bánh xe nghe khá lớn lúc nó đi sát vào lề. Đôi mắt đen thẩm của Joad chợt vui khi anh ngó chằm chặp theo con đường. Gã tài có vẻ đợi, khó chịu liếc nhìn. Cuối cùng cái môi trên dài thườn của Joad hơi mở, anh chàng gắng cười thầm một cách im lặng, ngực hơi co thắt với tiếng cười thầm kia:
-Ông bạn thân yêu có chắc giữ được lâu dài để đạt được chuyện đó không vậy ?
Gã tài xế không cần nhìn lại
-Đạt tới chuyện gì ? Chú mày có ý nói gì ?
Đôi môi dài của Joad gắng bám chặt vào hàm răng dài trong thoáng giây, xong anh liếm môi giống như con chó, từ miệng anh ta liếm hai lần hai hướng khác nhau. Giọng trở nên thô lậu:
-Ông bạn muốn biết tôi muốn nói gì hả ? ông cho tôi đi nhờ khi tôi gặp ông mới lần đầu ?
Gã tài xế nhìn thẳng phía trước, bàn tay bám chặt vào tay lái mạnh đến nỗi da lòng bàn tay gã như muốn tróc. Còn lưng bàn tay gã trở thành tái xanh.
Joad tiếp:
-Ông biết tôi từ đâu ... Tài xế im lặng. ...đến không vậy hả ?
-Ồ-chắc là. Có thể ...nhưng đây không là chuyện của ta. Ta có việc của ta. Chuyện của chú mày không liên quan gì đến ta.
Tài xế lại hạ thấp giọng:
-Tánh ta không ưa xía vào chuyện người khác mà.
-Tánh ta không ưa xía vào chuyện người khác mà.
Gã thình lình im, chờ đợi. Hai bàn tay vẫn trắng bạch cố bám vào tay lái. Có con châu chấu nhảy qua cửa xe đậu ở phần trên bảng điều khiển, nó đậu vào đó hai cánh kêu lách tách đánh nhịp với hai càng chân co lại. Joad vội với tay rồi dùng hai ngón tay bọp dẹp cái đầu cứng con chấu chấu cùng quăng nó qua thành cửa.
Joad lại cười thầm vừa gạt sạch những mảnh vụn của con chấu chấu còn bám lại đầu hai ngón tay.
-Ông nhìn lầm tôi rồi, thưa ông
-Tôi không giấu giếm làm gì nữa. Đúng tôi ở tù tại nhà tù McAlester suốt bốn năm. Đúng đây là áo quần họ cho tôi khi tôi rời chỗ đó. Tôi đếch ngại khi ai biết chuyện này. Tôi trên đường về nơi ông Già tôi. Tôi chẳng nằm dài người ra mà đợi việc bao giờ.
-Ôi, đây lại là không phải chuyện của ta, và ta chẳng là kẻ thọc mũi vào chuyện người khác làm gì.
-Chẳng cần ông là gì, Joad cự ngay
-Nhưng cái mũi của ông đã thò ra cách đây tám dặm rồi. Ông đã thò cái mũi ấy tọc -mạch hỏi hết về tôi lùng sục mọi thứ như chú cừu trong vườn rau rồi mà.
Mặt gã tài xế đanh lại:
-Chú mày quá lầm ta rồi, gã phân bua yếu ớt
Joad bật cười lớn hơn:
-Ông thật là kẻ tốt bụng. Ông đã cho tôi đi nhờ . Thôi đã đến lúc chia tay rồi. Và rồi cuối hết ông có muốn biết tôi sẽ làm gì sắp tới không nào?
-Lại là chuyện không dính líu gì đến ta mà.
-không phải tất cả đều không liên quan đến ông đấy hử, ngoại trừ thoát ra khỏi cái việc cực khổ bám theo ông mãi và ít nhất là ông cần làm. Nào , đến nơi rồi , đàng kia kìa
-Được.
-Thôi, tôi sẽ xuống ở đó. Biết tôi làm gì chắc chắn là ông đang sợ ướt cả quần rồi chứ gì ? Tôi không phải là đứa sẽ làm hại ông đâu.
Tiếng ùm ùm của máy xe chậm lại, tiếng bánh xe lăn trên đường dừng lại từ từ. Joad lại lôi chai rượu ra uống tiếp một ngụm nhỏ. Chiếc xe tải trờ tới vừa lúc dừng lại nơi con đường đất gặp xa lộ. Joad bước ra đứng bên thành cửa xe . Ống khói thẳng đứng tiếp tục nhả từng bụm khói xanh nho nhỏ lên cao . Joad hơi nghiêng người gần gã tài xế
-TỘI GIẾT NGƯỜI !
Gã nói rất nhanh
-Đó là cái chữ lớn nhất đồng nghĩa tôi đã giết một thằng cách đây bảy năm và ở tù bốn năm để đền tội đấy mà.
Mắt người tài xế giờ đây lướt nhanh qua mặt Joad để mong nhớ mãi khuôn mặt này
-Ta chẳng hề hỏi chú mày về chuyện này mà, Tài xế tiếp...
-Ta chỉ lo việc của ta thôi
-Ông có thể kể chuyện này tại mọi điểm dừng từ đây cho đến Texola đó.
và anh chàng mĩm cười:
-Thôi tạm biệt ông nha, ông thật tốt bụng đấy. Nhưng hãy xem, có lúc ông sẽ ở tù, cả khối thắc mắc ông sẽ gặp. Hãy đánh điện cho tôi biết về ông lúc nào ông không còn kín miệng đó nhé.
Gã dùng lòng bàn tay đập đập vào cửa xe:
-Cám ơn ông đã cho đi !
Tiếng Joad thật lớn:
-xin tạm biệt
Nói xong gã xoay người đi vào con đường đầy bụi đất .
Người tài xế nhìn sững theo hắn trong phút chốc, bỗng gã gọi theo
-chúc may mắn !
Joad đưa tay vẫy nhưng không xoay người lại . Tiếng máy xe gầm lên, tiếng gài số.
Chiếc xe tải lớn màu đỏ ì ạch, chạy xa dần
Đinh Hoa Lư translation 6/5/2015
edition July 4th, 2025
ĐINH TRỌNG PHÚC tái đăng 20/11/2025
====================================
ENGLISH
A HUGE RED TRANSPORT TRUCK stood in front of the little roadside restaurant. The vertical exhaust pipe muttered softly, and an almost invisible haze of steel-blue smoke hovered over its end. It was a new truck, shining red, and in twelve-inch letters on its sides- OKLAHOMA CITY TRANSPORT COMPANY. Its double tires were new, and a brass padlock stood straight out from the hasp on the big back doors. Inside the screened restaurant a radio played, quiet dance music turned low the way it is when no one is listening. A small outlet fan turned silently in its circular hole over the entrance, and flies buzzed excitedly about the doors and windows, butting the screens. Inside, one man, the truck driver, sat on a stool and rested his elbows on the counter and looked over his coffee at the lean and lonely waitress. He talked the smart, listless language of the roadside to her. “I seen him about three months ago. He had a operation. Cut somepin out. I forget what.” And she- “Doesn’t seem no longer ago than a week I seen him myself. Looked fine then. He’s a nice sort of guy when he ain’t stinko.” Now and then the flies roared softly at the screen door. The coffee machine spurted steam, and the waitress, without looking, reached behind her and shut it off.
Outside, a man walking along the edge of the highway crossed over and approached the truck. He walked slowly to the front of it, put his hand on the shiny fender, and looked at the No Riders sticker on the windshield. For a moment he was about to walk on down the road, but instead he sat on the running board on the side away from the restaurant. He was not over thirty. His eyes were very dark brown and there was a hint of brown pigment in his eyeballs. His cheekbones were high and wide, and strong deep lines cut down his cheeks, in curves beside his mouth. His upper lip was long, and since his teeth protruded, the lips stretched to cover them, for this man kept his lips closed. His hands were hard, with broad fingers and nails as thick and ridged as little clam shells. The space between thumb and forefinger and the hams of his hands were shiny with callus.
The man’s clothes were new.- all of them, cheap and new. His gray cap was so new that the visor was still stiff and the button still on, not shapeless and bulged as it would be when it had served for a while all the various purposes of a cap- carrying sack, towel, handkerchief. His suit was of cheap gray hardcloth and so new that there were creases in the trousers. His blue chambray shirt was stiff and smooth with filler.The coat was too big, the trousers too short, for he was a tall man. The coat shoulder peaks hung down on his arms, and even then the sleeves were too short and the front of the coat flapped loosely over his stomach. He wore a pair of new tan shoes of the kind called “army last,” hobnailed with half-circles like horseshoes to protect the edges of the heels from wear. This man sat on the running board and took off his cap and mopped his face with it. Then he put on the cap, and by pulling started the future ruin of the visor. His feet caught his attention. He leaned down and loosened the shoelaces, and did not tie the ends again. Over his head the exhaust of the Diesel engine whispered in quick puffs of blue smoke.
The music stopped in the restaurant and a man's voice spoke from the loudspeaker, but the waitress did not turn him off, for she didn't know the music had stopped. Her exploring fingers had found a lump under her ear. She was trying to see it in the mirror behind the counter without letting the truck driver know, and so she pretended to push a bit of hair to neatness. The truck driver said, “They was a big dance in Shawnee. I heard somebody got killed or somepin. You hear anything?” "No,” said the waitress, and she lovingly fingered the lump under her ear.
Outside, the seated man stood up and looked over the cowl of the truck and watched the restaurant for a moment. Then he settled back on the running board, pulled a sack of tobacco and a book of papers from his side pocket. He rolled his cigarette slowly and perfectly, studied it, smoothed it. At last he lighted it and pushed the burning match into the dust at his feet. The sun cut into the shade of the truck as noon approached.
In the restaurant the truck driver paid his bill and put his two nickels’ change in a slot machine. The whirling cylinders gave him no score. "They fix ‘em so you can't win nothing," he said to the waitress.
And she replied, "Guy took the jackpot not two hours ago. Three-eighty he got. How soon you gonna be back by?"
He held the screen door a little open. "Week-ten days,” he said. “Got to make a run to Tulsa, an’ I never get back soon as I think.”
She said crossly, “Don't let the flies in. Either go out or come in."
“So long,” he said, and pushed his way out. The screen door banged behind him. He stood in the sun, peeling the wrapper from a piece of gum. He was a heavy man, broad in the shoulders, thick in the stomach. His face was red and his blue eyes long and slitted from having squinted always at sharp light. He wore army trousers and high laced boots. Holding the stick of gum in front of his lips he called through the screen, "Well, don't do nothing you don't want me to hear about." The waitress was turned toward a mirror on the back wall. She grunted a reply. The truck driver gnawed down the stick of gum slowly, opening his jaws and lips wide with each bite. He shaped the gum in his mouth, rolled it under his tongue while he walked to the big red truck.
The hitch-hiker stood up and looked across through the windows. “Could ya give me a lift, mister?”
The driver looked quickly back at the restaurant for a second. “Didn’ you see the No Riders sticker on the win’shield?”
“Sure- I seen it. But sometimes a guy’ll be a good guy even if some rich bastard makes him carry a sticker.”
The driver, getting slowly into the truck, considered the parts of this answer. If he refused now, not only was he not a good guy, but he was forced to carry a sticker, was not allowed to have good company. If he took in the hitch-hiker he was automatically a good guy and also he was not one whom any rich bastard could kick around. He knew he was being trapped, but he couldn't see a way out. And he wanted to be a good guy. He glanced again at the restaurant. “Scrunch down on the running board till we get around the bend,” he said.
The hitch-hiker flopped down out of sight and clung to the door handle. The motor roared up for a moment, the gears clicked in, and the great truck moved away, first gear, second gear, third gear, and then a high whining pick-up and fourth gear. Under the clinging man the highway blurred dizzily by. It was a mile to first turn in the road, then the truck slowed down. The hitch-hiker stood up, eased the door open, and slipped into the seat. The driver looked over at him, slitting his eyes, and he chewed as though thoughts and impressions were being sorted and arranged by his jaws before they were finally filed away in his brain. His eyes began at the new cap, moved down the new close to the new shoes. The hitch-hiker squirmed his back against the seat in comfort, took off his cap, and swabbed his sweating forehead and chin with it. “Thanks, buddy,” he said. “My dogs was pooped out”
“New shoes,” said the driver. His voice had the same quality of secrecy and insinuation his eyes had.”You oughtn’ to take no walk in new shoes- hot weather.”
The hiker looked down at the dusty yellow shoes. “Didn’ have no other shoes,” he said. “Guy got to wear ‘em if he got no others.”
The driver squinted judiciously ahead and built up the speed of the truck a little. “Goin’ far?”
“Uh-uh! I’d a walked her if my dogs wasn’t pooped out.”
The questions of the driver had the tone of a subtle examination. He seemed to spread nets, to set traps with his questions.”Lookin’ for a job?” he asked.
“No, my old man got a place, forty acres. He’s a cropper, but we been there a long time.”
The driver looked significantly at the fields along the road where the corn was fallen sideways and the dust was piled on it. Little flints shoved through the dusty soil. The driver said, as though to himself, “A forty-acre cropper and he ain’t been dusted out and he ain’t been tractored out?”
“‘Course, I ain’t heard lately,” said the hitch-hiker.
“Long time,” said the driver. A bee flew into the cab and buzzed in back of the windshield The driver put out his hand and carefully drove the bee into an airstream that blew it out of the window.”Croppers going fast now,” he said. “One cat’ takes and shoves ten families out. Cat’s all over hell now. Tear in and shove the croppers out. How’s your old man hold on?” His tongue and his jaws became busy with the neglected gum, turned it and chewed it. With each opening of his mouth his tongue could be seen flipping the gum over.
“Well, I ain’t heard lately. I never was no hand to write, nor my old man neither.” he added quickly, “But the both of us can write, if we want.”
“Been doing a job?” Again the secret investigating casualness. He looked out over the fields, at the shimmering air, and gathering his gum into his cheek, out of the way, he spat out the window.
“Sure have,” said the hitch-hiker.
“Thought so. I seen your hands,. Been swingin’ a pick or an ax or a sledge. That shines up your hands. I notice all stuff like that. Take a pride in it.”
The hitch-hiker stared at him. The truck tires sang on the road. “Like to know anything else? I’ll tell you. You ain’t got to guess.”
“Now don’t get sore. I just like to notice things. Makes the time pass.”
“I’ll tell you anything. Name’s Joad, Tom Joad. Old man is ol’ Tom Joad.” His eyes rested broodingly on the driver.
“Don’t get sore, I didn’t mean nothing.”
“I don’t mean nothin’ neither,” said Joad, “I’m just tryin’ to get along without shovin’ nobody around.” He stopped and looked out the dry fields, at the starved tree clumps hanging uneasily in the heated distance. From his side pocket he brought out his tobacco and papers. He rolled his cigarette down between his knees, where the wind could not get at it.
The driver chewed as rhythmically, as thoughtfully, as a cow. He waited to let the whole emphasis of the preceding passage disappear and be forgotten. At last, when the air seemed neutral again, he said, “A guy that never been a truck skinner don’t know nothin’ what it’s like. Owners don’t want us to pick up nobody. So we got to set here an’ just skin her along ‘less we wanna take a chance of gettin’ fired like I just done with you.”
“‘Preciate it,” said Joad.
“I knew guys that done screwy things while they’re drivin’ trucks. I remember a guy used to make up poetry. It passed the time.” He looked over secretly to see whether Joad was interested or amazed. Joad was silent, looking into the distance ahead, along the road, along the white road that waved gently, like a ground swell. The driver went on at last, “I remember a piece of poetry this here guy wrote down. It was about him an’ a couple other guys goin’ all over the world drinkin’ and raisin’ hell. This guy had words in it that Jesus H. Christ wouldn’t know what they meant. Part was like this: ‘An’ there we spied a nigger, with a trigger that was bigger than an elephant’s proboscis or the whanger of a whale.’ That proboscis is a nose-like. With a elephant it’s his trunk. Guy showed me in a dictionary. Carried that dictionary all over hell with him. He’d look in it while he was pulled up gettin’ his pie an’ coffee.” He stopped, feeling lonely in the long speech. His eyes turned on his passenger. Joad remained silent. Nervously the driver tried to force him into participation. “Ever know a guy that said big words like that?”
“Preacher,” said Joad.
“Well, it makes you mad to hear a guy use big words. ‘Course with a preacher that's all right because nobody would fool around preacher anyway. But this guy was funny. You didn't give a damn when he said a big word ‘cause he just done it for ducks. He wasn't putting on no dog.” The driver was reassured. He knew at least that Joad was listening. He swung the great truck viciously around a bend and the tires shrilled. “Like I was sayin’,” he continued, “guy that drives a truck does screwy things. He got to. He’d go nuts just settin’ here an’ the road sneakin’ under the wheels. Fella says once that truck skinners eats all the time- all the time in hamburger joints along the road.”
“Sure seem to live there,” Joad agreed.
“Sure, they stop, but it ain’t to eat. They ain’t hardly enver hungry. They’re just goddamn sick of goin’- get sick of it. Joints is the only place you can pull up, an; when you stop you got to buy somepin so you can sling the bull with the broad behind the counter. So you can get a cup of coffee and a piece of pie. Kind of gives a guy a little rest.” He chewed his gum slowly and turned it with his tongue.
“Must be tough,” said Joad with no emphasis.
The driver glanced quickly at him looking for satire. “Well, it ain't no goddamn cinch,” he said testily. “Looks easy, jus’ settin’ here till you put in your eight or maybe ten or fourteen hours. But the road gets into a guy. He's got to do somepin. Some sings and some whistles. Company won't let us have no radio. A few takes a pint along, but them kind don't stick long.” He said the last smugly. “I don't never take a drink till I'm through.”
“Yeah?” Joad asked.
“ Yeah! A guy got to get ahead. Why, I'm thinking of taking one of them correspondence school courses. Mechanical engineering. It's easy. Just study a few easy lessons at home. I'm thinkin’ of it. Then I won't drive no truck. Then I'll tell other guys to drive trucks.”
Joad took a pint of whisky from his side coat pocket. “Sure you won't have a snort?” His voice was teasing.
“ No, by God. I won't touch it. A guy can't drink liquor all the time and study like I'm goin’ to.”
Joad uncorked the bottle, took two quick swallows, re-corked it, and put it back in his pocket. The spicy hot smell of the whisky filled the cab.”You're all wound up,” said Joad. ”What's the matter- got a girl?”
“Well, sure. But I want to get ahead anyway. I been training my mind for a hell of a long time.”
The whisky seemed to loosen Joad up. He rolled another cigarette and lighted it. “I ain't got a hell of a lot further to go,” he said.
The driver went on quickly, “ I don't need no shot,” he said. “ I changed my mind all the time. I took a course in that two years ago.” He patted the steering wheel with his right hand. “Suppose I pass a guy on the road. I look at him, and after I'm past I try to remember everything about him, kind a clothes an’ shoes an’ hat, an’ how he walked an’ maybe how tall an’ what weight an’ any scars. I do it pretty good. I can jus’ make a whole picture in my head. Sometimes I think I ought to take a course to be a fingerprint expert. You’d be surprised how much a guy can remember.”
Joad took a quick drink from the flask. He dragged the last smoke from his raveling cigarette and then, with callused thumb and forefinger, crushed out the glowing end. He rubbed the butt to a pulp and put it out the window, letting the breeze suck it from his fingers. The big tires sang a high note on the pavement. Joads dark quiet eyes became amused as he stared along the road. The driver waited and glanced uneasily over. At last Joad’s long upper lip grinned up from his teeth and he chuckled silently, his chest jerked with the chuckles. “You sure took a hell of a long time to get to it, buddy.”
The driver did not look over. “Get to what? How do you mean?”
Joad’s lips stretched tight over his long teeth for a moment, and he licked his lips like a dog, two licks, one in each direction from the middle. His voice became harsh. “You know what I mean. You give me a goin’-over when I first got in. I seen you.” The driver looked straight ahead, gripped the wheel so tightly that the pads of his palms bulged, and the backs of his hands paled. Joad continued, ”You know where I come from.” The driver was silent.” Don't you?” Joad insisted.
“ Well- sure. That is– maybe. But it ain't none of my business. I mind my own yard. It ain't nothing to me.” The words tumbled out now. ”I don't stick my nose and nobody's business.” And suddenly he was silent and waiting. And his hands were still white on the wheel. A grasshopper flipped through the window and lighted on top of the instrument panel, where it sat and began to scrape its wings with its angled jumping legs. Joad reached forward and crushed its hard, skull-like head with his fingers, and he let it into the wind stream out the window. Joad chuckled again while he brushed the bits of broken insect from his fingertips. “You got me wrong, mister,” he said. “I ain't keeping quiet about it. Sure I been in McAlester. Been there for years. Sure these is the clothes they give me when I come out. I don't give a damn who know it. An’ I'm going to my old man's place so I don't have to lie to get a job.”
The driver said, “Well- that ain’t none of my business. I ain’t a nosy guy.”
“The hell you ain’t,” said Joad. “That big old nose of yours been stickin’ out eight miles ahead of your face. You had that big nose goin’ over me like a sheep in a vegetable patch.”
The driver's face tightened. “You got me all wrong-” he began weakly.
Joad laughed at him. “You been a good guy. You give me a lift. Well, hell! I done time. So what! You want to know what I done time for, don't you?”
“That ain't none of my affair.”
“Nothin’ ain’t none of your affair except skinnin’ this here bull-bitch along, an’ that's the least thing you work at. Now look. See that road up ahead?”
“Yeah.”
“Well, I get off there. Sure, I know you're wettin’ your pants to know what I done. I ain't a guy to let you down.” The high hum of the motor dulled and the song of the tires dropped in pitch. Joad got out his pint and took another short drink. The truck drifted to a stop where a dirt road opened at right angles to the highway. Joad got out and stood beside the cab window. The vertical exhaust pipe puttered up its barely visible blue smoke. Joad leaned toward the driver. “Homicide,” he said quickly. ”That's a big word- means I killed a guy. 7 years. I'm sprung in four for keeping my nose clean.”
The driver’s eyes drifted over Joad’s face to memorize it. “I never asked you nothin’ about it,” he said. “I mind my own yard.”
“You can tell about it in every joint from here to Texola.” He smiled.”So long, fella. You been a good guy. But look, when you been in a stir a little while, you can smell a question comin’ from hell to breakfast. You telegraphed yours the first time you opened your trap.” He spatted the metal door with the palm of his hand. “Thanks for the lift,” he said. “So long.” he turned away and walked into the dirt road.
For a moment the driver stared after him, and then he called, “Luck!” Joad waved his hand without looking around. Then the motor roared up and the geas clicked and the great red truck rolled heavily away
Outside, a man walking along the edge of the highway crossed over and approached the truck. He walked slowly to the front of it, put his hand on the shiny fender, and looked at the No Riders sticker on the windshield. For a moment he was about to walk on down the road, but instead he sat on the running board on the side away from the restaurant. He was not over thirty. His eyes were very dark brown and there was a hint of brown pigment in his eyeballs. His cheekbones were high and wide, and strong deep lines cut down his cheeks, in curves beside his mouth. His upper lip was long, and since his teeth protruded, the lips stretched to cover them, for this man kept his lips closed. His hands were hard, with broad fingers and nails as thick and ridged as little clam shells. The space between thumb and forefinger and the hams of his hands were shiny with callus.
The man’s clothes were new.- all of them, cheap and new. His gray cap was so new that the visor was still stiff and the button still on, not shapeless and bulged as it would be when it had served for a while all the various purposes of a cap- carrying sack, towel, handkerchief. His suit was of cheap gray hardcloth and so new that there were creases in the trousers. His blue chambray shirt was stiff and smooth with filler.The coat was too big, the trousers too short, for he was a tall man. The coat shoulder peaks hung down on his arms, and even then the sleeves were too short and the front of the coat flapped loosely over his stomach. He wore a pair of new tan shoes of the kind called “army last,” hobnailed with half-circles like horseshoes to protect the edges of the heels from wear. This man sat on the running board and took off his cap and mopped his face with it. Then he put on the cap, and by pulling started the future ruin of the visor. His feet caught his attention. He leaned down and loosened the shoelaces, and did not tie the ends again. Over his head the exhaust of the Diesel engine whispered in quick puffs of blue smoke.
The music stopped in the restaurant and a man's voice spoke from the loudspeaker, but the waitress did not turn him off, for she didn't know the music had stopped. Her exploring fingers had found a lump under her ear. She was trying to see it in the mirror behind the counter without letting the truck driver know, and so she pretended to push a bit of hair to neatness. The truck driver said, “They was a big dance in Shawnee. I heard somebody got killed or somepin. You hear anything?” "No,” said the waitress, and she lovingly fingered the lump under her ear.
Outside, the seated man stood up and looked over the cowl of the truck and watched the restaurant for a moment. Then he settled back on the running board, pulled a sack of tobacco and a book of papers from his side pocket. He rolled his cigarette slowly and perfectly, studied it, smoothed it. At last he lighted it and pushed the burning match into the dust at his feet. The sun cut into the shade of the truck as noon approached.
In the restaurant the truck driver paid his bill and put his two nickels’ change in a slot machine. The whirling cylinders gave him no score. "They fix ‘em so you can't win nothing," he said to the waitress.
And she replied, "Guy took the jackpot not two hours ago. Three-eighty he got. How soon you gonna be back by?"
He held the screen door a little open. "Week-ten days,” he said. “Got to make a run to Tulsa, an’ I never get back soon as I think.”
She said crossly, “Don't let the flies in. Either go out or come in."
“So long,” he said, and pushed his way out. The screen door banged behind him. He stood in the sun, peeling the wrapper from a piece of gum. He was a heavy man, broad in the shoulders, thick in the stomach. His face was red and his blue eyes long and slitted from having squinted always at sharp light. He wore army trousers and high laced boots. Holding the stick of gum in front of his lips he called through the screen, "Well, don't do nothing you don't want me to hear about." The waitress was turned toward a mirror on the back wall. She grunted a reply. The truck driver gnawed down the stick of gum slowly, opening his jaws and lips wide with each bite. He shaped the gum in his mouth, rolled it under his tongue while he walked to the big red truck.
The hitch-hiker stood up and looked across through the windows. “Could ya give me a lift, mister?”
The driver looked quickly back at the restaurant for a second. “Didn’ you see the No Riders sticker on the win’shield?”
“Sure- I seen it. But sometimes a guy’ll be a good guy even if some rich bastard makes him carry a sticker.”
The driver, getting slowly into the truck, considered the parts of this answer. If he refused now, not only was he not a good guy, but he was forced to carry a sticker, was not allowed to have good company. If he took in the hitch-hiker he was automatically a good guy and also he was not one whom any rich bastard could kick around. He knew he was being trapped, but he couldn't see a way out. And he wanted to be a good guy. He glanced again at the restaurant. “Scrunch down on the running board till we get around the bend,” he said.
The hitch-hiker flopped down out of sight and clung to the door handle. The motor roared up for a moment, the gears clicked in, and the great truck moved away, first gear, second gear, third gear, and then a high whining pick-up and fourth gear. Under the clinging man the highway blurred dizzily by. It was a mile to first turn in the road, then the truck slowed down. The hitch-hiker stood up, eased the door open, and slipped into the seat. The driver looked over at him, slitting his eyes, and he chewed as though thoughts and impressions were being sorted and arranged by his jaws before they were finally filed away in his brain. His eyes began at the new cap, moved down the new close to the new shoes. The hitch-hiker squirmed his back against the seat in comfort, took off his cap, and swabbed his sweating forehead and chin with it. “Thanks, buddy,” he said. “My dogs was pooped out”
“New shoes,” said the driver. His voice had the same quality of secrecy and insinuation his eyes had.”You oughtn’ to take no walk in new shoes- hot weather.”
The hiker looked down at the dusty yellow shoes. “Didn’ have no other shoes,” he said. “Guy got to wear ‘em if he got no others.”
The driver squinted judiciously ahead and built up the speed of the truck a little. “Goin’ far?”
“Uh-uh! I’d a walked her if my dogs wasn’t pooped out.”
The questions of the driver had the tone of a subtle examination. He seemed to spread nets, to set traps with his questions.”Lookin’ for a job?” he asked.
“No, my old man got a place, forty acres. He’s a cropper, but we been there a long time.”
The driver looked significantly at the fields along the road where the corn was fallen sideways and the dust was piled on it. Little flints shoved through the dusty soil. The driver said, as though to himself, “A forty-acre cropper and he ain’t been dusted out and he ain’t been tractored out?”
“‘Course, I ain’t heard lately,” said the hitch-hiker.
“Long time,” said the driver. A bee flew into the cab and buzzed in back of the windshield The driver put out his hand and carefully drove the bee into an airstream that blew it out of the window.”Croppers going fast now,” he said. “One cat’ takes and shoves ten families out. Cat’s all over hell now. Tear in and shove the croppers out. How’s your old man hold on?” His tongue and his jaws became busy with the neglected gum, turned it and chewed it. With each opening of his mouth his tongue could be seen flipping the gum over.
“Well, I ain’t heard lately. I never was no hand to write, nor my old man neither.” he added quickly, “But the both of us can write, if we want.”
“Been doing a job?” Again the secret investigating casualness. He looked out over the fields, at the shimmering air, and gathering his gum into his cheek, out of the way, he spat out the window.
“Sure have,” said the hitch-hiker.
“Thought so. I seen your hands,. Been swingin’ a pick or an ax or a sledge. That shines up your hands. I notice all stuff like that. Take a pride in it.”
The hitch-hiker stared at him. The truck tires sang on the road. “Like to know anything else? I’ll tell you. You ain’t got to guess.”
“Now don’t get sore. I just like to notice things. Makes the time pass.”
“I’ll tell you anything. Name’s Joad, Tom Joad. Old man is ol’ Tom Joad.” His eyes rested broodingly on the driver.
“Don’t get sore, I didn’t mean nothing.”
“I don’t mean nothin’ neither,” said Joad, “I’m just tryin’ to get along without shovin’ nobody around.” He stopped and looked out the dry fields, at the starved tree clumps hanging uneasily in the heated distance. From his side pocket he brought out his tobacco and papers. He rolled his cigarette down between his knees, where the wind could not get at it.
The driver chewed as rhythmically, as thoughtfully, as a cow. He waited to let the whole emphasis of the preceding passage disappear and be forgotten. At last, when the air seemed neutral again, he said, “A guy that never been a truck skinner don’t know nothin’ what it’s like. Owners don’t want us to pick up nobody. So we got to set here an’ just skin her along ‘less we wanna take a chance of gettin’ fired like I just done with you.”
“‘Preciate it,” said Joad.
“I knew guys that done screwy things while they’re drivin’ trucks. I remember a guy used to make up poetry. It passed the time.” He looked over secretly to see whether Joad was interested or amazed. Joad was silent, looking into the distance ahead, along the road, along the white road that waved gently, like a ground swell. The driver went on at last, “I remember a piece of poetry this here guy wrote down. It was about him an’ a couple other guys goin’ all over the world drinkin’ and raisin’ hell. This guy had words in it that Jesus H. Christ wouldn’t know what they meant. Part was like this: ‘An’ there we spied a nigger, with a trigger that was bigger than an elephant’s proboscis or the whanger of a whale.’ That proboscis is a nose-like. With a elephant it’s his trunk. Guy showed me in a dictionary. Carried that dictionary all over hell with him. He’d look in it while he was pulled up gettin’ his pie an’ coffee.” He stopped, feeling lonely in the long speech. His eyes turned on his passenger. Joad remained silent. Nervously the driver tried to force him into participation. “Ever know a guy that said big words like that?”
“Preacher,” said Joad.
“Well, it makes you mad to hear a guy use big words. ‘Course with a preacher that's all right because nobody would fool around preacher anyway. But this guy was funny. You didn't give a damn when he said a big word ‘cause he just done it for ducks. He wasn't putting on no dog.” The driver was reassured. He knew at least that Joad was listening. He swung the great truck viciously around a bend and the tires shrilled. “Like I was sayin’,” he continued, “guy that drives a truck does screwy things. He got to. He’d go nuts just settin’ here an’ the road sneakin’ under the wheels. Fella says once that truck skinners eats all the time- all the time in hamburger joints along the road.”
“Sure seem to live there,” Joad agreed.
“Sure, they stop, but it ain’t to eat. They ain’t hardly enver hungry. They’re just goddamn sick of goin’- get sick of it. Joints is the only place you can pull up, an; when you stop you got to buy somepin so you can sling the bull with the broad behind the counter. So you can get a cup of coffee and a piece of pie. Kind of gives a guy a little rest.” He chewed his gum slowly and turned it with his tongue.
“Must be tough,” said Joad with no emphasis.
The driver glanced quickly at him looking for satire. “Well, it ain't no goddamn cinch,” he said testily. “Looks easy, jus’ settin’ here till you put in your eight or maybe ten or fourteen hours. But the road gets into a guy. He's got to do somepin. Some sings and some whistles. Company won't let us have no radio. A few takes a pint along, but them kind don't stick long.” He said the last smugly. “I don't never take a drink till I'm through.”
“Yeah?” Joad asked.
“ Yeah! A guy got to get ahead. Why, I'm thinking of taking one of them correspondence school courses. Mechanical engineering. It's easy. Just study a few easy lessons at home. I'm thinkin’ of it. Then I won't drive no truck. Then I'll tell other guys to drive trucks.”
Joad took a pint of whisky from his side coat pocket. “Sure you won't have a snort?” His voice was teasing.
“ No, by God. I won't touch it. A guy can't drink liquor all the time and study like I'm goin’ to.”
Joad uncorked the bottle, took two quick swallows, re-corked it, and put it back in his pocket. The spicy hot smell of the whisky filled the cab.”You're all wound up,” said Joad. ”What's the matter- got a girl?”
“Well, sure. But I want to get ahead anyway. I been training my mind for a hell of a long time.”
The whisky seemed to loosen Joad up. He rolled another cigarette and lighted it. “I ain't got a hell of a lot further to go,” he said.
The driver went on quickly, “ I don't need no shot,” he said. “ I changed my mind all the time. I took a course in that two years ago.” He patted the steering wheel with his right hand. “Suppose I pass a guy on the road. I look at him, and after I'm past I try to remember everything about him, kind a clothes an’ shoes an’ hat, an’ how he walked an’ maybe how tall an’ what weight an’ any scars. I do it pretty good. I can jus’ make a whole picture in my head. Sometimes I think I ought to take a course to be a fingerprint expert. You’d be surprised how much a guy can remember.”
Joad took a quick drink from the flask. He dragged the last smoke from his raveling cigarette and then, with callused thumb and forefinger, crushed out the glowing end. He rubbed the butt to a pulp and put it out the window, letting the breeze suck it from his fingers. The big tires sang a high note on the pavement. Joads dark quiet eyes became amused as he stared along the road. The driver waited and glanced uneasily over. At last Joad’s long upper lip grinned up from his teeth and he chuckled silently, his chest jerked with the chuckles. “You sure took a hell of a long time to get to it, buddy.”
The driver did not look over. “Get to what? How do you mean?”
Joad’s lips stretched tight over his long teeth for a moment, and he licked his lips like a dog, two licks, one in each direction from the middle. His voice became harsh. “You know what I mean. You give me a goin’-over when I first got in. I seen you.” The driver looked straight ahead, gripped the wheel so tightly that the pads of his palms bulged, and the backs of his hands paled. Joad continued, ”You know where I come from.” The driver was silent.” Don't you?” Joad insisted.
“ Well- sure. That is– maybe. But it ain't none of my business. I mind my own yard. It ain't nothing to me.” The words tumbled out now. ”I don't stick my nose and nobody's business.” And suddenly he was silent and waiting. And his hands were still white on the wheel. A grasshopper flipped through the window and lighted on top of the instrument panel, where it sat and began to scrape its wings with its angled jumping legs. Joad reached forward and crushed its hard, skull-like head with his fingers, and he let it into the wind stream out the window. Joad chuckled again while he brushed the bits of broken insect from his fingertips. “You got me wrong, mister,” he said. “I ain't keeping quiet about it. Sure I been in McAlester. Been there for years. Sure these is the clothes they give me when I come out. I don't give a damn who know it. An’ I'm going to my old man's place so I don't have to lie to get a job.”
The driver said, “Well- that ain’t none of my business. I ain’t a nosy guy.”
“The hell you ain’t,” said Joad. “That big old nose of yours been stickin’ out eight miles ahead of your face. You had that big nose goin’ over me like a sheep in a vegetable patch.”
The driver's face tightened. “You got me all wrong-” he began weakly.
Joad laughed at him. “You been a good guy. You give me a lift. Well, hell! I done time. So what! You want to know what I done time for, don't you?”
“That ain't none of my affair.”
“Nothin’ ain’t none of your affair except skinnin’ this here bull-bitch along, an’ that's the least thing you work at. Now look. See that road up ahead?”
“Yeah.”
“Well, I get off there. Sure, I know you're wettin’ your pants to know what I done. I ain't a guy to let you down.” The high hum of the motor dulled and the song of the tires dropped in pitch. Joad got out his pint and took another short drink. The truck drifted to a stop where a dirt road opened at right angles to the highway. Joad got out and stood beside the cab window. The vertical exhaust pipe puttered up its barely visible blue smoke. Joad leaned toward the driver. “Homicide,” he said quickly. ”That's a big word- means I killed a guy. 7 years. I'm sprung in four for keeping my nose clean.”
The driver’s eyes drifted over Joad’s face to memorize it. “I never asked you nothin’ about it,” he said. “I mind my own yard.”
“You can tell about it in every joint from here to Texola.” He smiled.”So long, fella. You been a good guy. But look, when you been in a stir a little while, you can smell a question comin’ from hell to breakfast. You telegraphed yours the first time you opened your trap.” He spatted the metal door with the palm of his hand. “Thanks for the lift,” he said. “So long.” he turned away and walked into the dirt road.
For a moment the driver stared after him, and then he called, “Luck!” Joad waved his hand without looking around. Then the motor roared up and the geas clicked and the great red truck rolled heavily away
end chapter 2
SOURCE
No comments:
Post a Comment