Aesop as depicted by Francis Barlow in the 1687 edition of Aesop's Fables with His Life
Lời tựa của người dịch
Vài nét về nguồn gốc của Truyện Ngụ Ngôn Aesop:
Thưa bạn đọc,
Truyện ngụ ngôn AESOP là văn chương truyền khẩu của người Sumer tiền thân của Hy lạp khoảng 1500 năm trước Dương Lịch.
Ngụ ngôn Aesop được cho là do Aesop, một nhà văn Hy Lạp cổ đại thu thập và edit lại. Aesop là tác giả của rất nhiều câu chuyện ngụ ngôn nổi tiếng trên thế giới và đã được truyền khẩu và được sưu tập qua nhiều thế kỷ và bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau Nó có những nét tương đương với ngụ ngôn Âu Châu là lấy con vật làm biểu tượng trong cốt truyện kể để mang theo lời khuyên về đạo đức trong cuộc sống.
Nhiều thế kỷ sau Aristotle trong Cuốn Biện Luận cho rằng Ngụ Ngôn thiếu bằng chứng chắc chắn để chứng minh cho quan điểm con người nên ngụ ngôn không thể dùng để tranh luận hay biện luận.
Nhưng ngụ ngôn Hy Lạp cổ điền lại đắc dụng trong phương pháp dạy đạo đức cho con trẻ do nó bàng bạc một 'bầu trời ấu thơ' trong câu chuyện nên dễ dạy cho trẻ em.
Tuy nhiên nếu chúng ta suy xét thật kỹ trong nội dung của Ngụ Ngôn của Aesop tuy ứng dụng hình tượng con vật để ám dụ nhiều bài học đạo đức cho con người, ắt hẳn không hoàn toàn là lối 'kể chuyện cho con nít" khi đi ngủ? Những mẫu chuyện mới nghe qua thì hời hợt tưởng chừng như cho 'con trẻ' vì Aesop dùng biểu tượng hay nói khác đi là 'lớp vỏ thú vật' nhưng kỳ thật vẫn là những phương châm áp dụng trong cuộc sống đạo đức cho toàn thể mọi người nếu không nói khác đi là ai ai vẫn còn thích hợp.
Tại sao chúng ta nói như thế? Ngụ ngôn Aesop sẵn sàng nêu ra những bài học về đạo đức luân lý bàng bạc trong nhiều mẫu chuyện thật ngắn nhưng hàm lượng răn dạy con người thật phong phú lại dễ hiểu cùng rất năng gặp trong sinh hoạt đời thường.
Những thói toan tính, lọc lừa, kiêu căng, tự phụ, thủ đoạn nham hiểm, bần tiện bon chen, tham lam keo kiệt ...rất nhiều cái xấu của tâm lý người đời đều được lồng trong các cốt truyện bình dị mộc mạc mà diễn tiến phần nhiều là con vật đóng vai.
Hư cấu, tưởng tượng dĩ nhiên là vậy do nó là ngụ ngôn.
Có một điều đáng quý, là những bài học đạo đức rất có tính nhân bản của Ngụ Ngôn Asesop nó bất hũ, do còn xã hội loài người thì chúng ta vẫn thấy các tiêu đề đạo đức trong bộ truyện này vẫn thể hiện rõ ràng qua những tâm lí người trần chẳng hề thay đổi.
Nói tóm lại, luận theo thói đời xưa và nay người dịch cho rằng truyện Ngụ Ngôn Cổ Hy Lạp này rất tương hợp cho tâm lý con người; là những bài học quá gần gũi cho mọi người bình thường đọc một cách thoải mái, dễ thẩm thấu và cuối hết là để sống hạnh phúc và hoà bình trong cộng đồng xã hôi nhân sinh.
Trong chừng mực nào đó, người dịch cố gắng dùng từ ngữ và văn phong trước thời điểm 1975. Trang này được đăng dưới dạng song ngữ Việt và Anh để độc giả tiện đối chiếu.
Rất mong bạn đọc hân hoan đón nhận.
Trân trọng cám ơn
San Jose USA edition
Mùa Covid -19 20/10/2020
Người Dịch Đinh Hoa Lư
Thằng BÉ CHĂN CỪU CHUYÊN DỌA LÀNG CÓ SÓI
Ngày xưa có đứa nhỏ hàng ngày được chủ sai đi chăn cừu tại khu rừng gần làng. Chủ dặn nếu có sói thì chạy về làng la lên dân làng sẽ chạy ra cứu cho. Buồn quá chẳng có việc gì chơi cho khuây nó bèn nghĩ ra một cách. Một bữa nó bỗng nhiên chạy về làng la lên:
-Sói Sói !
Thế là dân làng bỏ cuốc rìu chạy ra cứu? ra tới nơi chẳng thấy sói đâu chỉ thấy thằng bé cười nắc nẻ ra chiều khoái trá.
Bữa thứ hai dân làng đang làm việc nó cũng chạy về làm vẻ lo sợ la toáng lên:
-Sói sói, bớ làng có sói ?!
Dân làng lại một phen bị nó lừa như thế!
Đến một ngày nọ, trời chạng vạng tối thằng bé sắp lùa cừu về thì một con sói hung tợn xồ bắt cừu. Lần này thằng bé thật sự hoảng sợ, nó ba chân bốn cẳng chạy ù về làng la thất thanh:
-Sói sói ăn thịt cừu làng ơi?!
Dân làng ai nấy lặng thinh chẳng thèm để ý lời kêu cứu của thằng bé này nữa! Rồi hậu quả cuối cùng- con cừu kia bị con sói vồ xong mang vào rừng ăn thịt mất?!
Lời Bàn của người dịch
Mark Twain nhà văn Mỹ nói chí lý rằng: Nếu bạn nói thật bạn không bắt buộc phải NHỚ bất cứ điều gì. Do sao vậy thưa bạn đọc? Khi ta đã nói thật thì sự thật đó luôn bất biến thì phải nhớ làm gì? ví như ta nói trái đất tròn, lửa thì nóng thì làm gì phải nhớ.Nhưng khi ai đó đã nói láo thì "cần phải nhớ" những gì kẻ đó nói. Do sao vậy? vì đã láo khoét có khi lần khác lại nói sai đi với lần trước thì hậu quả là bị "phanh phui" do hai sự kiện trước và sau có mâu thuẫn.
Kẻ nói láo quen rồi, mất tư cách rồi sau này không còn ai tin tưởng nữa. Khi đã liệt vào hạng người "không còn tin tưởng" rồi đến khi kẻ dối trá đó nói thật cũng chẳng ai tin. Đó là hậu quả hay cái nhân quả cho kẻ dối trá và láo lường vậy.
English
The Shepherd Boy & the Wolf
A Shepherd Boy tended his master's Sheep near a dark forest not far from the village. Soon he found life in the pasture very dull. All he could do to amuse himself was to talk to his dog or play on his shepherd's pipe. One day as he sat watching the Sheep and the quiet forest, and thinking what he would do should he see a Wolf, he thought of a plan to amuse himself.
His Master had told him to call for help should a Wolf attack the flock, and the Villagers would drive it away. So now, though he had not seen anything that even looked like a Wolf, he ran toward the village shouting at the top of his voice, "Wolf! Wolf!"As he expected, the Villagers who heard the cry dropped their work and ran in great excitement to the pasture. But when they got there they found the Boy doubled up with laughter at the trick he had played on them.
A few days later the Shepherd Boy again shouted, "Wolf! Wolf!" Again the Villagers ran to help him, only to be laughed at again.
Then one evening as the sun was setting behind the forest and the shadows were creeping out over the pasture, a Wolf really did spring from the underbrush and fall upon the Sheep.In terror the Boy ran toward the village shouting "Wolf! Wolf!" But though the Villagers heard the cry, they did not run to help him as they had before. "He cannot fool us again," they said.
The Wolf killed a great many of the Boy's sheep and then slipped away into the forest.
· Liars are not believed even when they speak the truth.
CHUYỆN BẦY ẾCH VÀ CON BÒ
Sau cơn mưa Bác bò kia thủng thỉnh xuống hồ uống nước. Chân lão bắn nước tung toé còn dẫm luôn chú ếch con xuống sâu dưới lớp bùn men bờ.
Ếch mẹ thuơng nhớ đứa con nhỏ bé dò hỏi khắp nơi. Nó còn hỏi lũ ếch anh- chị- em xem có thấy con ếch con kia đâu không?
Một con ếch lên tiếng:
-Một con quái vật lớn chết khiếp! nó đạp cả bàn chân khổng lồ lên ếch con rồi chị ơi!?
Con ếch mẹ bèn nín thở trương bụng lên:
-Lớn như vầy không?
-Ồ không, lớn hơn thế kia à?
Ếch mẹ bèn phùng má trợn mắt phình thêm ...
-Con quái thú đó chắc không lớn hơn như thế này đâu?
Ếch mẹ vừa nín hơi giữ phình cái bụng vừa nói.
Nhưng bầy ếch bà con đồng thanh nói:
-Con quái kia còn lớn hơn lớn hơn vậy nhiều???!!!
Tội nghiệp ếch mẹ già mà dại, phồng mang trợn mắt hút hơi thêm, thêm nữa... Cái bụng phình to... phình to cho đến lúc cả thân mình ếch mẹ vỡ toang ra chết một cách thảm thiết !
Chuyện con ếch muốn to bằng con bò thật sự nó có ý nghĩa lâu dài. Trên đời này có người với tính ương ngạnh với chính mình hay hiểu lầm câu "có chí thì nên" hoặc "có công mài sắt có ngày nên kim" khi đã hiểu sai thì kết quả không bao giờ đạt được. Kiên trì nhưng "ngu kiên" thì chỉ là ngu dại đó thôi. Muốn làm gì, thành công gì thì ta phải có cách nhìn mục tiêu cuối cùng có thực sự nằm trong khả năng của ta hay chăng? Những chuyện "đội đá vá trời" hay "bẻ nạng chống trời"...thì làm gì thành công được? Ý chí và ý muốn điên rồ đó chỉ là hoang tưởng mà thôi.
Sống đúng và sống thực với hoàn cảnh của ta mới chính là kẻ thức thời.
Nói tóm lại:
BẠN ĐỪNG NÊN CỐ GẮNG NHỮNG GÌ KHÔNG BAO GIỜ LÀM ĐƯỢC!
English
The Frogs & the Ox
An Ox came down to a reedy pool to drink. As he splashed heavily into the water, he crushed a young Frog into the mud.
The old Frog soon missed the little one and asked his brothers and sisters what had become of him.
"A great big monster," said one of them, "stepped on little brother with
one of his huge feet!"
"Big, was he!" said the old Frog, puffing herself up. "Was he as big as
this?"
"Oh, much bigger!" they cried
The Frog puffed up still more.
He could not have been bigger than this," she said. But the little Frogs all
declared that the monster was much, much bigger and the old Frog kept puffing herself out more and more until, all at once, she burst.
-
Do not attempt the impossible.
=================================
AI CỘT CHUÔNG VÀO CỔ MÈO ĐÂY?
Họ nhà chuột có cuộc họp toàn thể để bàn thảo phương cách làm sao tránh được nanh vuốt kẻ thù truyền kiếp là MÈO?
Những phương pháp đưa ra tệ lắm là phải tìm ra cách báo động khi mèo đến mà chạy trốn. Thực chất cuộc đại hội hôm nay phải có một giải pháp vì họ nhà chuột bao lâu nay dù ngày hay đêm đều sống trong lo sợ phập phồng những cái nanh vuốt của chú mèo hiểm ác lắm rồi.
Trong đại hội có nhiều phương án đưa ra bàn cãi nhưng xem chừng chưa có sáng kiến nào hay ho. Chợt có một con chuột nhỏ tuổi nhất rón rén đứng dậy:
-Theo cháu phương pháp này xem chừng rất đơn giản nhưng hữu hiệu lắm thưa các chú các bác? Chúng ta chỉ cần treo CÁI CHUÔNG vào cổ con mèo đáng ghét kia là xong. Hắn mà tới là chúng ta biết ngay mà chạy.
Toàn thể hội đồng nhà chuột rất ngạc nhiên do thằng chuột nhỏ mà sáng kiến hay ho. Thế mà lâu nay chưa ai nghĩ ra?
Nhưng chưa hết cơn vui mừng thì có một con chuột già lụ khụ run run đứng lên:
-Thưa Hội Đồng Nhà Chuột, ý kiến của cháu chuột này xem chừng hay đấy. Nhưng cho già này hỏi một câu thôi:
-Thế thì ai sẽ TREO CHUÔNG vào cổ con mèo?
-Ồ? À thế à ...?!
Ngang đây cả hội đồng chuột tất cả đều lúng ta -lúng túng làm sao ?!
LỜI BÀN
TRONG ĐỜI NÀY CÓ NHỮNG VIỆC CẦN THỰC HIỆN NHƯNG LÀM SAO ĐỂ THỰC HIỆN THÌ HOÀN TOÀN LÀ MỘT VẤN ĐỀ KHÁC
-NÓI DỄ LÀM KHÓ có những việc trên đời này nói thì ai nói cũng hay nhưng đến khi cần người thực hiện thì chẳng có tay nào?
English
Belling the Cat
The Mice once called a meeting to decide on a plan to free themselves of their enemy, the Cat. At least they wished to find some way of knowing when she was coming, so they might have time to run away. Indeed, something had to be done, for they lived in such constant fear of her claws that they hardly dared stir from their dens by night or day.
Many plans were discussed, but none of them was thought good enough. At last a very young Mouse got up and said:
"I have a plan that seems very simple, but I know it will be successful.
All we have to do is to hang a bell about the Cat's neck. When we hear the bell ringing we will know immediately that our enemy is coming."
All the Mice were much surprised that they had not thought of such a plan before. But in the midst of the rejoicing over their good fortune, an old Mouse arose and said:
"I will say that the plan of the young Mouse is very good. But let me ask one question: Who will bell the Cat?"
· It is one thing to say that something should be done, but quite a different matter to do it
CHÚ RUÀ VÀ HAI CON VỊT
Chắc hẳn chúng ta ai nấy đều biết rằng chú rùa lúc nào cũng phải mang mái nhà trên lưng dù nặng nề nhưng chú phải vác không thể nào rời được. Cũng do cái tánh lười nhác của rùa luôn muốn nằm nhà dù Thần Jupiter ưu tiên mời tới dự lễ cưới nên rùa mới bị vị thần này phạt như thế.
Nhiều năm sau Rùa bắt đầu ao ước làm sao đi dự đám cưới kia. Hàng ngày Rùa thấy nào chim rừng vui hót nào thỏ rừng sóc nhím nhởn nhơ vui thú thưởng ngoạn mọi vật mọi nơi quá dễ dàng hơn rùa. Rùa bắt đầu lấy làm buồn và bất mãn cho số phận của mình. Nó cũng thèm muốn du lịch đó đây lắm nhưng khổ nỗi cái mái nhà nặng chình chịch đè trên lưng cùng bốn cái cẳng ngắn củn cởn thì làm sao lê thân mình cho được?
Một ngày Rùa ta gặp hai con vịt nó bèn kể lể sự tình.
Đôi vịt mới nói:
-Chúng ta sẽ giúp chú mầy thưởng ngoạn được thế giới này. Hãy ngậm cái que này giữa hai hàm răng xong hai ta sẽ mang chú mầy bay khắp nơi nhìn thấy được mọi nơi nhưng nhớ đấy phải ngậm câm miệng lại nếu không thì ân hận đấy!
Rùa hết sức vui mừng. Nó bèn ngậm chặt cái que trong miệng, hai con Vịt bay kèm hai bên nhấc bổng chú lên bay cao đến tận mấy tầng mây.
Có một con quạ bay gần, Quạ rất kinh ngạc khi thấy cảnh này và kêu lên:
-Chắc chắn đây là Vua Rùa rồi.
-Sao lại không CHẮC!?
Vừa mở miệng nói xong chữ CHẮC...chú Rùa ngu ngốc kia tất hẳn đã để rơi CÂY QUE bay vèo và Rùa cũng rớt ngay xuống đất tan tành trên mõm đá lớn./.
TÍNH TÒ MÒ NGU DẠI HAY KHOE KHOANG KIÊU NGẠO THƯỜNG HAY MANG LẠI NHIỀU ĐIỀU BẤT HẠNH CHO TA
English
The Tortoise & the Ducks
The Tortoise, you know, carries his house on his back. No matter how hard he tries, he cannot leave home. They say that Jupiter punished him so, because he was such a lazy stay-at-home that he would not go to Jupiter's wedding, even when especially invited.
After many years, Tortoise began to wish he had gone to that wedding. When he saw how gaily the birds flew about and how the Hare and the Chipmunk and all the other animals ran nimbly by, always eager to see everything there was to be seen, the Tortoise felt very sad and discontented. He wanted to see the world too, and there he was with a house on his back and little short legs that could hardly drag him along. One day he met a pair of Ducks and told them all his trouble. "We can help you to see the world," said the Ducks. "Take hold of this stick with your teeth and we will carry you far up in the air where you can see the whole countryside. But keep quiet or you will be sorry." The Tortoise was very glad indeed. He seized the stick firmly with his teeth, the two Ducks took hold of it one at each end, and away they sailed up toward the clouds.Just then a Crow flew by. He was very much astonished at the strange sight and cried: "This must surely be the King of Tortoises!" "Why certainly—" began the Tortoise. But as he opened his mouth to say these foolish words he lost his hold on the stick, and down he fell to the ground, where he was dashed to pieces on a rock.
· Foolish curiosity and vanity often lead to misfortune.
=================================
Đinh trọng Phúc tái đăng 30/11/2025
No comments:
Post a Comment